Parsze Tory

studiowanie-tory-300x1991Hebrajski kalendarz księżycowo-słoneczny zawiera do 55 tygodni. Dokładna liczba waha się w granicach 50 tygodni w latach zwykłych, ale w latach przestępnych w granicach54 lub 55  tygodni. W latach przestępnych (na przykład, 2014, 2016, 2019, 2022 i 2024), parsze Acharei  i Kedoszim czytane są osobno w kolejnych tygodniach.W latach zwykłych (na przykład, 2015, 2017, 2018, 2020, 2021, 2023, 2025 i 2026), parsze te są czytane w  ciągu jednego tygodnia, by zamknąć ilość odczytów Tory w ciągu roku.

 

  Księga BERESZIT (Rodzaju)

1.  Bereszit...............  1,1 - 6,8

2.  Noach .................... 6,9 - 11,32

3.  Lech Lecha............12,1 - 17,27

4.  Wajera.................. 18,1 - 22,24

5.  Chaje Sarah.............23,1 - 25,18

6.  Toldot ..................25,19 - 28,9

7.  Wajece..................28,10 - 32,3

8.  Wajiszlach............32,4 - 36,43

9.  Wajeszew ............37,1 - 40,23

10. Mikec ..................41,1 - 44,17

11. Wajigasz.............44,18 - 47,27

12. Wajechi .............47,28 - 50,26

Księga SZMOT (Wyjścia)

1.  Szmot..................1,1 - 6,1

2.  Waera................. 6,2 - 9,35

3.  Bo ......................10,1 - 13,16

4.  Beszalach .........13,17 - 17,16

5.  Jitro ...................18,1 - 20,23

6.  Miszpatim.........21,1 - 24,18

7.  Teruma ..............25,1 - 27,19

8.  Tecawe...............27,20 - 30,10

9.  Ki Tisa................30,11 - 34,35

10. Wajakel .............35,1 - 38,20

11. Pekudei .............38,21-40,38 

Księga WAJIKRA (Kapłańska)

1.  Wajikra.................1,1 - 5,26

2.  Caw .....................6,1 - 8,36

3.  Szemini................9,1 - 11,47

4.  Tazrija ..............12,1 - 13, 59

5.  Mecora ..............14,1 - 15, 33

6. Acharei......16,1 - 18, 30

7.  Kedoszim ..........19,1 - 20,27

8.  Emor..................21,1 - 24,33

9.  Behar................  25,1 - 26,2

10. Bechukotai..........  26,3 - 27,34

Księga BAMIDBAR (Liczb)

1.  Bamidbar .............. 1:1 - 4:20

2.  Naso ................. 4,21 - 7,89

3.  Behaalotcha........... 8,1 - 12,16

4.  Szelach............  13,1 - 15, 41

5.  Korach ...............16,1 - 18,32

6.  Chukat..............  19,1 - 22, 1

7.  Balak ................ 22,2 - 25,9

8.  Pinchas ..............25,10 - 30,1

9.  Matot ............... 30,2 - 32,42

10. Masei ................ 33,1 - 36,13

Księga DWARIM (Powtórzonego Prawa)

1.  Dwarim ............... 1,1 - 3,22

2.  Waetchanan............. 3,23 - 7,11

3.  Ekew ................ 7,12 - 11,25

4.  Re'eh ................ 11,26 - 16,17

5.  Szoftim.............  16,18 - 21,9

6.  Ki Tece............  21,10 - 25,19

7.  Ki Tawo..............  26,1 - 29,8

8.  Nicawim.............  29,9 - 30,20

9.  Waejlech...............  31,1 - 30

10. Hazinu .................32,1 - 52

11. Wezot Habracha.....  33,1 - 34,13

         

Wajiszlach

 

WaijszlachParsza Wajiszlach – Bereszit - בראשית (Księga Rodzaju)  32:4 – 36:43

Wajiszlach lub Waiszalach – וַיִּשְׁלַח w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza „i wysłał”,  jest to pierwszy wyraz w tej parszy.  Parsza Wajiszlach jest 8-ą w cotygodniowym czytaniu Tory w cyklu rocznym.  Tekst Parszy  Wajiszlach  składa się z  7’458 Hebrajskich liter i 1’976 Hebrajskich słów.

Krótki opis Parszy Wajiszlach.

" I wysłał Jakub posłańców przed sobą do Esawa, brata swojego, do ziemi Seir, na pola Edomu.... " (32:4)

Jakub wraca do Ziemi Świętej po dwudziestu latach pobytu w Charanie. Wysyła anioły – jako emisariuszy - do Esawa, w nadziei na pojednanie, lecz jego wysłannicy informują go, że jego brat wyrusza ku niemu na wojnę wraz z 400 uzbrojonymi ludźmi. Jakub przygotowuje się do walki, modli się i wysyła dla Esawa duży prezent (składający się z setek zwierząt), by udobruchać brata.

Tej nocy, Jakub przeprawia całą swoją rodzinę i dobytek przez rzekę Jabbok, sam jednak pozostaje w tyle gdzie napotyka anioła, uosabiającego ducha Esawa, z którymi boryka się aż do świtu. W tej walce Jakub zwichnął biodro, ale pokonuje nadprzyrodzoną istotę, która nadaje mu nowe imię: Izrael, co znaczy "ten, który zmagał się z B-giem".
W końcu Jakub i Esaw spotykają się, jest to ciepłe spotkanie, ale bracia się rozstają. Jakub kupuje działkę w pobliżu Sychem, którego książę - zwany także Sychem - uprowadza i gwałci córkę Jakuba Dinę. Jej bracia - Symeon i Lewi w pomście zabijają wszystkich męskich mieszkańców miasta, uczyniwszy ich wcześniej bezbronnymi, gdyż przekonali ich, że powinni się obrzezać.
Jakub kontynuuje podróż. Rachel umiera podczas porodu (urodziła drugiego syna - Benjamina), i zostaje pochowana w przydrożnej mogile w pobliżu Betlejem. Ruben traci pierworodztwo, gdyż zakłóca życia małżeńskie swojego ojca . Jakub przybywa do Hebronu , do swego ojca Izaaka, który później umiera w wieku 180 . ( Rebeka zmarła przed powrotem Jakuba).
Dzisiejsza  Parsza kończy szczegółową listą żon Esawa, jego dzieci i wnuków; historią rodzin ludu Seir, wśród których Esaw się osiedlił, oraz opisem ośmiu królów , którzy rządzili Edomem, ziemią potomków Esawa i ludu Seir.

Rabin Szalom Ber Stambler o Parszy Wajiszlach:

 I został  Jakub sam jeden jeden, i pasował się ktoś z nim aż do wzejścia jutrzenki; a widział, że podoła mu,  - a uderzył w staw biodra jego, i zwichnął staw biodra Jakuba podczas pasowania się z nim. I rzekł: "Puść mnie, bo wzeszła jutrzenka!" I odpowiedzial: "Nie puszczę cię, póki nie pobogsławisz mnie!" I rzekł do niego: "Jakie imię twoje?" I odpowiedział "Jakub" I rzekł: "Nie Jakub będzie odtąd nazywane imię twoje, ale Israel; gdyż walczyłeś z istotą boską i z ludźmi, i przemogłeś"... (32:25-29)

Kolejność czytania Parszy  Wajszalach w cyklu tygodniowym:

Pierwsze czytanie — Bereszit   32:4–13
Drugie czytanie – Bereszit   32:14-30
Trzecie czytanie – Bereszit  32:31 – 33-5
Czwarte czytanie – Bereszit   33:6-20
Piąte czytanie – Bereszit  34:1 – 35:11
Szóste czytanie – Bereszit  35:12 – 36:19
Siódme czytanie – Bereszit  - 36:20-43

DrukujEmail

Wajece

WajeceParsza Wajece – Bereszit - בראשית (Księga Rodzaju) 28:10 – 32:3

Wajece lub Wajecei - וַיֵּצֵא w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza „i wyruszył", jest to pierwszy wyraz w niniejszej parszy. Parsza Wajece jest 7-ą w cotygodniowym czytaniu Tory w cyklu rocznym. Tekst Parszy Wajece składa się z 7'512 Hebrajskich liter i 2'021 Hebrajskich słów.

Krótki opis Parszy Wajece

„I wyruszył Jakub z Beer-Szewa, i udał się do Charanu…”

Jakub opuszcza dom rodzinny Beer-Szewie i wyrusza do Charanu. Po drodze zmęczony zatrzymał się na noc w "pewnym miejscu", zasypia i śni mu się sen - drabina łącząca niebo i ziemię, po której aniołowie wchodzą i schodzą – w górę i w dół. W tym śnie, Bóg  objawia się Jakubowi i zapowiada, że ziemia, na której leży, zostanie przekazana jego potomkom. NazajutrzJakub podnosi kamień, który służył mu zagłówkiem i ustawia go jako ołtarz - pomnik tego niezwykłego wydarzenia, obiecuje przy tym, że będzie tu wzniesiony Dom Boży.

W Charan Jakub zatrzymuje wuja Labana, zgodnie z poleceniem swojej matki Riwki.

Laban był pasterzem.

 

Od pirwszego spojrzenia Jakub zakochuje się w jego młodszej córce Rachel i prosi o jej rękę. Wuj zgadza się, by Jakub poślubił jego córkę Rachel, ale żąda w zamian od Jakuba, by za nim poślubi córkę, odpracował u niego przez siedem lat jako pasterz.
Ale po tym okresie, w noc poślubną, zamiast Rachel, Laban wysłał do Jakuba swoją najstarszą córkę Leję. Prawda wychodzi na jaw dopiero rano.

Zakochany Jakub wciąż nieustannie ubiega się o rękę Rachel. Laban w końcu zgadza się, oddać Jakubowi w żony Rachel, ale żąda od niego kolejnych siedmiu lat służby u niego. Jakub się zgadza i na te kolejne lata pracy u Labana.

Lea rodzi Jakubowi sześciu synów: Reubena, Szymona, Lewi, Judę, Issachara i Zewluna, rodzi też córkę Dinę.

Rachel pozostaje bezpłodna, wtedy zrozpaczona oddaje Jakubowi swoją służącą Bilgę, by poczęła od Jakuba i rodzą się u niej synowie: Dan i Naftali.

Ale i Lea widząc, że przestała rodzić, wzięła swą niewolnicę Zilpę i dała ją Jakubowi za żonę. Zilpa, niewolnica Lei, urodziła Jakubowi syna. Wtedy Lea zawołała: «Szczęśliwie!» i dała mu imię Gad. A gdy Zilpa, niewolnica Lei, urodziła Jakubowi drugiego syna, Lea powiedziała: «Na moje szczęście! Bo kobiety będą mnie zwały szczęśliwą». Dała więc mu imię Aser.

Rachel wciąż gorąco nieustannie modli się, by Bóg zesłał jej dziecko, aż w końcu modlitwy jej zostaną wysłuchane – rodzi Jakubowi syna, któremu na imię dają Józef.

Po czternastu latach bycia w Charanie Jakub zapragnął wrócić do domu rodzinnego, ale Laban namawia go by został, obiecując udział w mieniu, jako wynagrodzenie za wieloletnią pracę. Jednak i tej obietnicy wiarołomny Laban nie dotrzymuje.

Mimo to Jakub dorobił się majątku, a po sześciu latach, potajemnie opuszcza Charan. Laban wyrusza ze swoimi ludźmi w ślad za nim, w pogoń. W końcu dościga Jakuba, ale Bóg objawia się we śnie Labanowi, by ostrzec by ten nie przyczyniał żadnej szkody Jakubowi.

Laban i Jakób zawierają przymierze na wzgórzu Gal-Ed, po czym Jakób wyrusza do Ziemi Świętej. Tam witają go aniołowie

Kolejność czytania Parszy w cyklu tygodniowym:

Pierwsze czytanie — Bereszit 28:10–22
Drugie czytanie – Bereszit 29:1–17
Trzecie czytanie – Bereszit 29:18 – 30:13
Czwarte czytanie – Bereszit 30:14-27
Piąte czytanie – Bereszit 30:28 – 31:16
Szóste czytanie – Bereszit 31:17–42
Siódme czytanie – Bereszit - 31:43 – 32:3

Komentarz Rabina Szaloma Stamblera - odpowiedź na ważne pytanie:

DrukujEmail

Toldot

Toldot parszaParsza Toldot – Bereszit - בראשית (Księga Rodzaju)  25:19 – 28:9

Todot lub Tol’doth - חַיֵּי שָׂרָה —w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza „rodowód”, “pokolenie” lub też „ptomek” – jest to drugie słowo i zarazem pierwszy wyraz dystynktywny w tej parszy.  Parsza Toldot jest 6-ą w cotygodniowym czytaniu Tory w cyklu rocznym.  Tekst parszy  Toldot  składa się z  5’426 Hebrajskich liter i 1’432 Hebrajskich słów.

 

Krótki opis Parszy Toldot.

A miał Icchak czterdzieści lat, gdy pojął Riwkę, córkę Betuala….”(25:20) Izaak I Rebeka (Riwka) przez dwadzieścia wspólnych lat nie mają dzieci, Riwka nie zachodzi w ciążę, aż ich gorące modlitwy zostają wysłuchane i Riwka zaciążyła, czuje, że będzie miała bliźniaków. Jednak ciąża przebiega bardzo ciężko, w wielkich bólach. Riwka czuje, jak w jej łonie dzieci się przepychają, jakby walczyły ze sobą. „I poszła Riwka dopytywać się u Wiekuistego”, a Bóg do niej przemawił, że nosi w sobie „dwa plemiona”, którzy będą walczyły między sobą. 

Jako pierwszy na świat wyłania się Esaw, tuż za nim, trzymając się za piętę Esawa, rodzi się jego brat - Jakub.

Esaw wyrasta na „biegłego w myślistwie, mężem pól”, Jakub zaś wyrasta na „męża skromnego, przebywającego w namiotach”, dużo czyta, studiuje. Esaw jest ukochanym synem Icchaka, zaś Riwka miłuje bardziej Jakuba.  

Pewnego dnia, gdy Esaw zmęczony i wygłodniały wrócił z polowania i poprosił Jakuba o wino czerwone i strawę, Jakub mówi do brata: „ Sprzedaj że mi zaraz pierworodztwo twoje…” (25:31). Zmęczony, głodny i spragniony Esaw zgadza się na taką „transakcję”. 

Z powodu zasuchy i głodu, który nastał, Icchak przeprowadza się do Gerar w kraju Filistynów, gdzie zajmuje się rolnictwem oraz otwiera na nowo studnie zasypane przez Filistynów, te same studnie, które kiedyś wykopał jego ojciec Abraham. Również wykopuje kilka nowych studni: pierwsze dwie studnie wywołują konflikt w z Filistynami, zaś przy trzeciej studni kłótnie ustają.

 Esaw miał czterdzieści lat, gdy pojął żonę Jehudit, córkę Beeri,Chitejczyka również i Basmatę córkę Elonę Chitejczyka” (26:34).

Icchak, gdy poczuł, że nadchodzi koniec żywota jego, a wzrok mu zanika, zapragnął pobłogosławić Esawa, jako pierworodnego, zanim umrze. Gdy Esaw wyruszył na polowanie, by upolować zwierzynę i przygotować dla ojca ulubioną jego strawę, Riwka przebiera swojego ukochanego syna Jakuba w ubrania Esawa, nakłada na jego szyję i ręce w owczą wełnę, by bardziej upodobnić do Esawa, który był gęsto owłosiony, i wysyła Jakuba do Icchaka. Jakub otrzymał błogosławieństwo ojca, na błogostan w życiu oraz „bądź panem braci twoich”….. Gdy Esaw wrócił i dowiedział się o oszustwie uknutym przez swojego brata Jakuba i matkę Riwkę „krzyknął krzykiem wielkim i gorzkim niezmiernie”, błagał ojca, by jego pobłogosławił jego też, ale Icchak już niewiele może zmienić, wszystko co może zrobić dla płaczącego syna, to przepowiedzieć, że „z miecza twojego będziesz żył i bratu twojemu będziesz służył” ….(27:40)

Jakub, w obawie przed gniewem i zemstą brata Esawa, opuszcza dom rodzinny i udaje się do Charan, by tam, na polecenie Wiekuistego, znaleźć sobie żonę. Ztrzymuje się w rodzinie wuja Lawana, brata swojej matki - Riwki.

Esaw bierze sobie trzecią żonę – Machalat, córkę Iszmaela.

Kolejność czytania Parszy Toldot w cyklu tygodniowym:

Pierwsze czytanie — Bereszit   25:19 – 26:5

Drugie czytanie – Bereszit   26:6–12

Trzecie czytanie – Bereszit  26:13 –22

Czwarte czytanie – Bereszit   26:23-29

Piąte czytanie – Bereszit  26:30 – 27:27

Szóste czytanie – Bereszit  27:28 – 28:4

Siódme czytanie – Bereszit  - 28:5 - 9  

Komentarze Rabina Szaloma Ber Stamblera:

DrukujEmail

Chaje Sara

Chaje SaraParsza Chaje Sara – Bereszit - בראשית (Księga Rodzaju) 23:1 – 25:18

Chaje Sara też Chajej Sarah, Chaye Sarah lub Hayye Sarah - חַיֵּי שָׂרָה —w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza “życie Sary” – jest to pierwszy wyraz w tej parszy. Parsza bieżącego tygodnia jest 5-ą w cotygodniowym czytaniu Tory w cyklu rocznym. Tekst parszy Chaje Sara składa się z 5’314 Hebrajskich liter i 1’402 Hebrajskich słów

Krótki opis Parszy:

Początek tego rozdziału to koniec żywota na tej ziemi Sarah, żony Abrahama: "I trawało życie Sary sto dwadzieścia i siedem lat..." (Bereszit, 23:1). Sarah umiera w wieku 127 lat i zostaje pochowana w jaskini Makpela (Machpelah) w Hebronie, którą Abraham nabył od Efrona Hittyty za 400 srebnych szekli. Eliezer, sługa Abrahama, na polecenie swego Pana, wyrusza jako wysłannik, obładowany podarunkami, do Charana, by znaleźć żonę dla Izaaka. Przy wiejskiej studni, Eliezer modli się do Boga o znak. Otrzymuje go - wskazówkę: kiedy nieznajoma panna podejdzie do studni, poprosi ją o wodę do picia i ta kobieta, która zaproponuje wodę dla niego oraz napoi również jego wielbłądy, będzie tą przeznaczoną dla syna jego Pana, dla Icchaka.                                                                                          

Rebeka (Rywka) córka Betuela, bratanka Abrahama, pojawia się u studni. Jej przypada w udziale "test": "Pozwólże mi łyknąć wody z dzbana twojego. ... I rzekła: Pij panie mój!... I dla wielbłądów twoich czerpać będę." Oto narzeczona dla Icchaka! Eliezer jest zaproszony do ich domu, gdzie opowiada historię wydarzeń dnia, przekonuje Rebekę, by udała się z nim do ziemi Kaanan jako narzeczona Icchaka. Rebeka wyrusza z Eliezerem do ziemi Kanaan, gdzie spotyka Icchaka modlącego się w polu. Icchak poślubia Rebekę, jej miłość łagodzi smutek po stracie matki.                                                                                                                               

Abraham poślubia nową żonę Keturę (Hagar). Rodzą mu się jeszcze sześć synów, ale tylko Icchak jest wyznaczony na jego jedynego spadkobiercę.                                                 

Abraham zmarł w wieku 175 i został pochowany obok Sarah. Pochowali go jego dwaj najstarsi synowie: Icchak i Ismael.                                                                                 

Kolejność czytania Parszy Chaje Sara w cyklu tygodniowym:                                      

Pierwsze czytanie — Bereszit  23:1 – 16                                                                         

Drugie czytanie – Bereszit 23:17– 24:9                                                                           

Trzecie czytanie – Bereszit 24:10 –26                                                                              

Czwarte czytanie – Bereszit  24:27– 52                                                                             

Piąte czytanie – Bereszit  24:53 – 67                                                                               

Szóste czytanie – Bereszit 25:1 – 11                                                                             

Siódme czytanie – Bereszit - 25:12 - 18

Komentarze do Parszy Rabina Szaloma Stamblera:

DrukujEmail

Wajera

Wajera-1Parsza Wajera – Bereszit - בראשית (Księga Rodzaju) 18:1 – 22

Wajera (וַיֵּרָא — w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego: "I ukazał się mu…” – są to pierwsze słowa tej parszy). "Wajera" jest czwartą parszą w rocznym cyklu czytania Tory. Ta parsza składa się z największej ilości słów (ale nie liter) wśród wszystkich innych tygodniowych parsz zawartych w Księdze Rodzaju - zawiera 7’862 Hebrajskich liter, 2’085 Hebrajskich słów.

 Komentarze Rabina Szaloma Stamblera:

Krótki opis Parszy Wajera

"I ukazał mu się Wiekuisty w  dąbrowie Mamre, gdy siedział u wejścia namiotu, w czasie upału dziennego "(18:1)

Pan B-g objawia się Abrahamowi, trzy dni po tym, jak wieku 99 lat dokonał obrzezania. Jest wciąż obolały, ale gdy Abraham widzi trzech obcych, którzy stanęli przed drzwiami jego domu, pośpieszył, aby się nimi zająć, potraktował ich, jako zacnych gości. Byli to aniołowie, którzy pojawili się w przebraniu zwykłych ludzi. Jeden z nich oznajmił Abrahamowi, że dokładnie za rok niepłodna dotąd Sarah urodzi mu syna. Abraham pełen niedowierzania się roześmiał....

B-g rozgniewany na rozpasany tryb życia i niegodne zachowanie ludności miasta Sodomy decyduje się na zniszczenie miasta wraz ze zdemoralizowaną ludnością. Abraham próbuje przebłagać o przebaczenie Wszechmogącego dla miasta Sodomy. Dwaj aniołowie przychodzą do skazanego na zagładę miasta, gdzie Lot, bratanek Abrahama, okazuje im wielką gościnność i ochrania przed tłumem sodomitów. Aniołowie mówią, że są wysyłani by zburzyć to miejsce, zetrzeć z powierzchni ziemi, jednocześnie mają uratować przed zagładą Lota i jego rodzinę. Ci powinni uciekać z miasta, jednak nie wolno nikomu z nich oglądać się za siebie podczas ucieczki. Żona Lota ignoruje zakaz, ciekawa tego, co się dzieje, ogląda się wstecz na umierające miasto i wtem zamienia się w słup soli.
Lot i dwie jego córki, ukrywa się w jaskini. Córki Lota, przekonane, że cały świat z wyjątkiem nich zginął, że nie ma więcej mężczyzn poza ich ojcem, w rozpaczy, napoiły go winem, tak że Lot zasnął, wówczas „położyła się każda z nich obok ojca” i każda zaszła w ciążę. Ich synowie, którzy narodzili się z tego związku, stali się założycielami narodów Ammon i Moab...

Abraham przeniósł się do Grar, gdzie Abimelech - król Filistynów zabiera do swojego pałacu Sarah, która znów (jak kiedyś w Egipcie) podała się za siostrę Abrahama, by ochronić swego męża. Bóg ostrzega Abimelecha, w jego snie, że zginie, jeśli nie zwróci Sarah Abrahamowi, jako że jest jego - Abrahama żoną....

Z łaski B-żej Abrahamowi i Sarah rodzi syn, któremu rodzice dają na imię Icchak (co oznacza "śmiech"). Ósmego dnia, zgodnie z nakazem Wiekuistego, Icchak zostaje obrzezany. W chwili narodzin ich syna Abraham ma 100 lat, a Sarah skończyła lat 90....

Hagar i Iszmael są wygnani z domu Abrahama. Iszmael o mało nie zginął na pustyni, ale zostaje ocalony przez B-ga...

Abimelek przyszedł do Beer-Szewy, by zawrzeć przymierze z Abrahamem.....

Bóg doświadcza Abrahama. By upewnić się do wierności i pełnego oddania Abrahama Jemu – Wszechmogącemu, nakazuje mu poświęcić, jako ofiarę B-gu, własnego syna Icchaka na górze Moria. Gdy Icchak jest już związany na ofiarnicy i Abraham kieruje nóż w niego, anioł zesłany przez Boga, zatrzymuje go... Na ofiarę Bogu, zamiast Icchaka, przeznacza się baranek, który był ukryty w krzakach nieopodal....

Do Abrahama dociera wiadomość, że u jego bratanka Betuela urodziła się córka Riwka.

Kolejność czytania Parszy Wajera w cyklu tygodniowym:

Pierwsze czytanie — Bereszit  18:1–14

Drugie czytanie – Bereszit 18:15–33

Trzecie czytanie – Bereszit 19:1–20

Czwarte czytanie – Bereszit  19:21–21:4

Piąte czytanie – Bereszit  21:5–21

Szóste czytanie – Bereszit 21:22–34

Siódme czytanie – Bereszit - cały rozdział 22

 

 

 

DrukujEmail

Więcej artykułów…