Purim

Purim

Purim (פורים - hebr. losy) – jedno z najbardziej radosnych i wesołych świąt w żydowskim kalendarzu obchodzone 14 dnia miesiąca Adar (w roku przestępnym w drugim miesiącu adar) upamiętniające ocalenie narodu żydowskiego  od zagłady w perskim imperium Achemenidów za czasów panowania króla Achaszwerosza.

 

Żydowskie Prawo i Tradycja

Megillah-czytanie

PIERWSZE ODCZYTY MEGILLAH RESTHER

Według Tradycji i Prawa Żydowskiego dzień  11 Adar, jest dniem rozpoczęcia wcześniejszego przedpurimowego czytania Księgi „Megillah Esther”. W czasach talmudycznych była to specjalne od prawa religijnego dla Żydów mieszkających w małych miasteczkach, oddalonych wsiach, aby zdążyli usłyszeć odczyt Megillah Esther w poniedziałek lub czwartek przed Purim - to były dni, kiedy ludność przyjeżdżała do miast w celach administracyjnych (np. do sądów). W zależności od aktualnego układu kalendarza żydowskiego, rozpoczęcie czytania Megillah mogło być już dnia 11 Adar lub dnia 15 Adar, jednak nie wcześniej lub później tych dat (Talmud, początek Traktatu Megillah).

DrukujEmail

Mało znane wątki z historii Purim

Purim.picA wiecie ze….

 

... Haman został powieszony na drugi dzień Święta Pesach. Natomiast w Purim  jest świętowana rocznica zwycięstwa Żydów w wojnie przeciwko ich wrogom - jedenaście miesięcy później.

... Hebrajskie imię Esther brzmiało Hadassah - Esther jest odpowiednikiem perskim jej żydowskiego (prawdziwego) imienia.

... Mordechaj był pierwszym w historii człowiekiem, nazywanym  „Żydem z Judei” (nie „Izraelita”).

... Achaszwerosz wybrała Estherę, ale przed tym szukał przez cztery lata szukał nowej królowej, 1400 kandydatek stawiło się na „casting” .

... Waszti - pierwsza żona Achaszwerosza była prawnuczką Nabuchodonozora, króla babilońskiego, za którego panowanie była zburzona Pierwsza Świątynia.

... Haman był tym, który doradzał Achaszweroszowi, by zgładził Waszti.

... Aman w przeszłości był niewolnikiem Mordechaja.

... Mordechaj, który odmówił kłaniać się Hamanowi był potomkiem Benjamina, jedynego z synów Jakuba, który nie ukłonił się przed  Esawem, przodkiem Hamana.

... Pierwotnym zamiarem Esther było wzbudzić zazdrość Achaszwerosza  gdyż szczególne względy miała wobec Hamana, chodziło jej o to, by król zgładził ich oboje.

... Dekret Hamana nigdy nie został odwołany. Achaszwerosz wydał drugi dekret, dając Żydom prawo do samoobrony.

... Mordechaj był głębokim starcem, gdy zdarzył się Cud Purimowy. Już 79 lat wcześniej był on członkiem Sanhedrynu, najwyższego sądu rabinicznego w Jerozolimie.

... W królestwie Achaszwerosza mieszkali wszyscy Żydzi z całego świata tak więc wszystkich obejmował dekret Hamana.

... W całej Księdze Esthery ani razu nie jest wymienione imię Boga.

DrukujEmail

Purim

Księga Estery 

Księga Estery

O historii święta Purim opowiada nam szczegółowo Księga Estery. Głównymi bohaterami tej historii są Estera - piękna młoda Żydówka mieszkająca w Persji i jej mądry kuzyn Mordechaj, który wychował ją, jak własną córkę. Estera została zabrana do domu Aswerusa, króla Persji, by dołączyć do jego haremu. Król Aswerus jednak pokochał Esterę bardziej niż inne kobiety i uczynił ja królową. Król nie wiedział, że Estera był Żydówką, gdyż Mordechaj powiedział jej, by nie ujawniała swojej tożsamości.

„Czarnym charakterem” tej historii jest Haman – arogancki i egoistyczny doradca króla. Haman nienawidził Mordechaja gdyż ten odmówił oddawania pokłonu Hamanowi.
W odwecie Haman zaplanował unicestwienie Żydów. Zwrócił się do króla następującymi słowami: "Jest pewien naród rozrzucony i rozproszony między innymi ludami we wszystkich prowincjach twojego królestwa. Ich prawa są inne od praw wszystkich innych ludów i nie przestrzegają oni praw królewskich, dlatego nie przystoi królowi by ich tolerował". (Ksiega Estery 03:08). Król oddał los narodu żydowskiego w ręce Hamana, zezwalając mu postępować wedle własnego uznania. Haman postanowił wymordować wszystkich Żydów.

Mordechaj przekonał Esterę by przemówiła do króla w imieniu narodu żydowskiego. Było to dla Estery bardzo ryzykowne, ponieważ każdemu, kto by stanął przed królem, bez wyraźnego wezwania groziła kara śmierci, Estera zaś nie została wezwana. Chcąc się przygotować, Estera pościła i modliła się przez trzy dni, a następnie udała się do króla. Król powitał ją z zadowoleniem i Estera opowiedziała mu o spisku Hamana przeciwko jej ludowi. Żydzi zostali uratowani, zaś Hamana powieszono na szubienicy, którą wcześniej przygotował dla Mordechaja. Stracono także jego dziesięciu synów i innych wrogów narodu żydowskiego.

Księga Estery jest niezwykła, ponieważ jako jedyna księga Biblii nie zawiera imienia B-ga. Nie zawiera praktycznie nawet odniesienia do B-ga. Mordechaj czyni jedynie mgliste uwagi, że jeśli nie przez Ester to Żydzi zostaną ocaleni przez kogoś innego, i jest to bodaj najbliższe odniesienie do B-ga w całej księdze Estery. Tak więc jednym z ważniejszych przesłań wynikających z tej opowieści jest to, że B-g często działa w sposób nieoczywisty, tak że Jego ingerencja wygląda na przypadek, zbieg okoliczności, czy zwykłe szczęście.

Tradycje i zwyczaje związane ze świętem Purim

Purim obchodzony jest 14 dnia miesiąca Adar (zazwyczaj wypada w marcu). 13 Adar jest dniem, w którym Haman postanowił unicestwić Żydów, a w którym ostatecznie to Żydzi pokonali i zniszczyli swoich wrogów. Dzień później – 14-go, Żydzi świętowali swoje ocalenie.

W miastach, które otoczono murami w czasach Jozuego, Purim obchodzi się 15 dnia miesiąca, ponieważ Księga Estery mówi, że w Shushan czyli w Suzie (mieście otoczonym murami), Żydzi ścigali swoich wrogów aż do następnego dnia (tj.14-go Adar). Dopiero 15–go zaczęli świętować, dlatego dzień ten nazywany jest Shushan Purim.

Słowo " Purim " oznacza "losy" i odnosi się do losowania, którego użył Haman aby wybrać datę masakry.

Święto Purim jest poprzedzone tzw. Postem Estery,  który upamiętnia trzy dni postu Estery w ramach przygotowań do jej spotkania z królem.

W latach przestępnych, kiedy są dwa miesiące Adar, Purim obchodzony jest w drugim miesiącu Adar, tak więc wypada zawsze jeden miesiąc przed Paschą. 14 dzień pierwszego miesiąca Adar w roku przestępnym jest obchodzony jako pomniejsze święto, zwane Purim Katan, co oznacza "Mały Purim”. Nie istnieją żadne szczególne obchody Purim Katan, jednakże należy go przestrzegać, w szczególności nie należy w tym dniu pościć ani obchodzić żałoby. Niektóre społeczności obchodzą "Purim Katan" w rocznicę każdego dnia, gdy ich wspólnota została ocalona od katastrofy, zniszczenia, zła lub ucisku.

Podstawowym przykazaniem związanym ze świętem Purim jest usłyszeć czytanie Księgi Estery. Księga Estery jest powszechnie znana  jako „Megillah”, czyli zwój. Chociaż istnieje pięć ksiąg Pisma żydowskiego, które można nazwać „megillahs” (Estery, Rut, Koheleta, Pieśń nad Pieśniami oraz Lamentacje), to zazwyczaj gdy ludzie mówią o Megilla mają na myśli właśnie Księge Estery.

Przyjęte jest również buczenie, syczenie, tupanie  i grzechotanie, za każdym razem gdy w trakcie czytania wymieniane jest imię Hamana. Zwyczaj ten ma na celu "wymazanie imienia Hamana”.

Obowiązkowe są również: jedzenie, picie i zabawa. Według Talmudu, w tym dniu człowiek powinien pić, dopóki nie może odróżnić "Niech będzie przeklęty Haman" i "Niech będzie błogosławiony Mordechaj",  choć oczywiście są różne opinie na temat tego jaki dokładnie jest to poziom upojenia. Z pewnością nikt nie powinien upijać się tak by naruszyć inne przykazania lub poważnie się rozchorować. Ponadto alkoholicy na odwyku i inne osoby, którym alkohol może poważnie zaszkodzić są zwolnione z tego obowiązku.

Ponadto, jesteśmy zobowiązani rozdawać prezenty w postaci jedzenia i napojów, a także datki na cele charytatywne. Wysyłanie żywności i napojów zwane jest „shalach manos” (dosł. wysyłanie porcji).

Wśród Żydów aszkenazyjskich, typowym przysmakiem w tym okresie są hamentaschen (dosł. kieszenie Hamana ) - nadziewane owocami trójkątne ciasteczka, które mają reprezentować trójgraniasty kapelusz Hamana.


Zwyczajowo obchody Purim mają charakter karnawałowy. Urządza się przedstawienia, prodie, bale przebierańców, konkursy piękności, itp. Dlatego czasami mówi się, ze Purim to żydowskie Mardi Gras.

W Purim nie obowiązuje zakaz pracy, jak w szabat i niektóre inne święta. Niemniej jednak niektóre źródła wskazują, że z szacunku dla święta nie należy się w tym czasie zajmować codziennymi sprawami.

Współczesne Echa historii Purimowej

W czasach Estery to Haman był tym, który próbował nas zniszczyć. W czasach współczesnych  były dwie znaczące postaci, które zagroziły narodowi żydowskiemu, i w ich historiach pobrzmiewają echa tej dawnej opowieści.

Wiele osób dostrzegło echa Purimu w  procesie zbrodniarzy wojennych w Norymberdze.
W Księdze Estery powieszono dziesięciu synów Hamana (Księga Estery 9:13 ); w 1946 roku na dziesięciu głównych współpracownikach Hitlera zostały wykonane wyroki śmierci przez powieszenie jako kara za zbrodnie wojenne (w tym za zamordowanie 6 mln Żydów). Jedenasty współpracownik Hitlera, Hermann Göring, popełnił samobójstwo w nocy przed egzekucją - podobnie jak samobójstwo popełniła córka Hamana co opisane jest w Talmudzie (Megillah 16a).

Echem Purimu pobrzmiewają również w innej, o kilka lat późniejszej historii w Związku Radzieckim. Na początku 1953 roku Stalin planował deportować większość Żydów w Związku Radzieckim na Syberię, ale tuż przed wcieleniem w życie tego planu doznał wylewu i zmarł kilka dni później. Udaru doznał w nocy z 1 marca 1953: w nocy po Purim (UWAGA: żydowski dzień kończy się o zachodzie słońca, w kalendarzu można zobaczyć 1 marca jako święto Purim). Plan deportacji Żydów nigdy nie został przeprowadzony.

Z kolei w Chabad Lubavicz opowiada się inną historię tego Purimu z 1953r. Rebe Lubawich prowadził spotkanie purimowe i został poproszony o błogosławieństwo dla Żydów w Związku Radzieckim, o których wiadomo było, że są w wielkim niebezpieczeństwie. Zamiast tego Rebe opowiedział historię o człowieku, który głosował w Związku Radzieckim. Słysząc wokół okrzyki poparcia dla  kandydata  "Hura ! Hura ! ", człowiek ten (choć nie chciał się przyłączyć)  bał się nie wyrazić poparcia… Powiedział więc: "hura", ale w sercu, miał na myśli to słowo w języku hebrajskim : „hu ra” oznacza "on jest zły". Zebrany wokół Rebego tłum zaczął skandować " hu ra ! " pod adresem Stalina. Tej nocy Stalin doznał udaru mózgu, który doprowadził do jego śmierci w kilka dni później .

DrukujEmail

Szuszan Purim

Folder"Megillah Esther (9:18-19) nakazuje, by w miastach otoczonych murami świętowanie Purim odbywało się jeden dzień później. Dlatego np. w Jerozolimie dniem Purim jest 15 dzień Adar, a w innych miastach - 14 dzień tego miesiąca".

W czasie, gdy rozgrywały się wydarzenia opisane w Megiliah Esther (Księdze Estery), stolicą królestwa Persji było miasto Szuszan (dzisiejszy Szusz w Iranie). Otoczone było ono murami. W mieście tym Żydzi pokonali ostatecznie swoich wrogów, którzy razem z Hamanem planowali zagładę Żydów, o jeden dzień później, niż w innych miastach kraju. Dlatego też o jeden dzień później świętowali tam swoje zwycięstwo. Dla upamiętnienia tego faktu ustalony został Szuszan Purim - święto Purim obchodzone w miastach otoczonych murami w czasach, gdy zniwieczone zostały zamysły Hamana. Historycznie jednak jest faktem, że w okresie, gdy Żydzi pokonali swoich wrogów w królestwie Persji, wszystkie miasta Izraela były zniszczone i pozbawione murów. Mędrcy postanowili więc, że prawo do obchodzenia Szuszan Purim mają te miasta, które otoczone były murami w czasach Jozuego. Z całą pewnością miastem tym była Jerozolima. Dlatego w Jerozolimie obchodzi się święto Purim dzień później - jako Szuszan Purim. Natomiast w takich miastach jak Safed, Jaffa i Hebron - co do których nie ma pewności, czy były otoczone murami w czasach Jozuego, ale można przypuszczać, że były - piętnastego dnia adar następuje dodatkowe odczytanie Megilat Ester, ale bez błogosławieństw. A dlaczego zadecydowano, że miasta, które obchodzą Szuszan Purim, to te, które miały mury w czasach Jozuego? Bo Jehoszua (Jozue) jako pierwszy walczył z Amalekitami (Księga Wyjścia 17:9), a Haman był potomkiem ich króla  - Agaga.

DrukujEmail

ZACHOR

 ZACHOR – OZNACZA PAMIĘTAJ!ZACHOR

Podczas kolejnego Szabatu przed Świętem Purim (jednego z czrerech), gdy świętujemy udaremnienie spisku Hammana Amalekita przeciwko narodowi żydowskiemu, czytanie kolejnej tygodniowej Parszy jest uzupełnione czytaniem rozdziału "Zachor" (rozdz. 25: 17-19 Księga Dwarim). Jest to nakaz, abyśmy pamiętali zło Amalekitów.

 "Pomnij co uczynił ci Amalek na drodze, gdyście wyszli z Micraim, jako ci napadł na drodze i pozabijał wszystkich ciągnących w nieładzie za tobą, gdyż znużony był i strudzony, - a nie obawiał się B-ga; gdy uspokoi cię Wiekuisty, B-g twój od wszystkich wrogów twoich wokoło, na ziemi, którą Wiekiusty, B-g twój, oddaje ci w udziale, abyś ją posiadł - zgładzisz pamięć Amaleka z pod nieba; nie zapomnij !"

Komentarz Rabina Szaloma Dow Ber Stamblera: 

DrukujEmail

Więcej artykułów…