Zakazy szabatowe

r.
HALAHA Zakazy szabatowe dzielą się na dwie zasadniczo różne kategorie: 1. Zakazy Tory.  2. Zakazy mędrców (nazywane są „szwut”). Zakazy Tory to czynności, których Tora zabrania nam wykonywać w Szabat - są one nazywane „pracami szabatowymi”, o których Tora mówi nam: „Żadnej pracy nie wykonuj”. O szczegółach zakazu prac szabatowych dowiadujemy się z faktu, że w momencie wydania nakazu budowy Miszkanu Tora po raz kolejny mówi nam o zakazie pracy w Szabat. Na podstawie tego mędrcy nauczali, że prace zakazane w Szabat stanowią prace, które były wykonywane przy  budowie Miszkanu.  Mędrcy wyszczególniają 39 prac, które były wykonywane  w trakcie budowy Miszkanu. Wszystkie te prace (zwane „ojcami”) oraz wszystkie podobne prace (zwane „pokrewne”), a nawet podobne tylko częściowo, są zakazane w Szabat zgodnie z Torą. Na przykład: w trakcie budowy Miszkanu  trzeba było rozdrabniać rośliny, aby wydobyć z nich środki barwiące do malowania, farbowania Miszkanu. Dlatego mielenie, rozdrabnianie i temu podobne czynności są zabronione w Szabat. Na przykład, bardzo drobne siekanie zieleni będzie uważane za czynność „pokrewną”  wobec czynności „mielenia” (szczegółowo prawom rozdrabniania przyjrzymy się innym razem,  tu wspomnieliśmy o tym tylko jako przykład).  Oprócz zakazów Tory istnieje wiele zakazów szabatowych określonych przez mędrców, zwanych szwut. Dziś skupimy się na zakazach mędrców, które wynikają z zakazanych robót w Szabat. Mędrcy w niektórych przypadkach zakazali jakiejś pracy, nawet w sytuacji, gdy pozwala na to Tora. Na przykład, gdy praca nie jest wykonywana w zwykły sposób (usunięcie przedmiotu z mieszkania poprzez kopnięcie nogą).  Lub czynność podobna do zabronionej czynności według Tory (nowe naczynie można użyć dopiero po zanurzeniu w mykwie; dlatego zanurzanie w mykwie jest jak naprawianie naczynia, co według Tory jest zabronione w Szabat). Lub w sytuacji, w której istnieje prawdopodobieństwo tego, że ludzie będą zdezorientowani ze względu na podobieństwo szczegółów (zakaz przenoszenia przedmiotów będących własnością publiczną w porównaniu z zakazem przenoszenia wzdłuż małej ulicy, która nie jest uważana za własność publiczną). A także, oczywiście, gdy wykonanie dozwolonej czynności pociąga za sobą i prowadzi do naruszenia zakazu Tory, a także takich działań, które zewnętrzny obserwator może interpretować jako naruszenie zakazu Tory. Prace zakazane: Omłot. Istotą tej pracy jest wydobywanie jadalnego [produktu]  z miejsca, w którym się znajduje, na przykład, tak jak w przypadku kłosów, usuwa się z nich nieprzydatne do spożycia  części.  Pochodne tej pracy: dojenie bydła, wyciskanie winogron na wino lub oliwek na olej. Zakazy mędrców: wyciskanie owoców lub warzyw celem otrzymania sków. Różnicę pomiędzy winogronami i oliwkami a resztą owoców  stanowi jedynie to, że wyciskana z nich ciecz różni się od samego owocu i ma większą wartość niż sam owoc. W przypadku innych owoców, wyciskane z nich soki są rodzajem kontynuacji samych owoców i nie są uważane za napój, lecz za jedzenie. Dlatego, zgodnie z Torą, wolno wyciskać z nich sok i tylko mędrcy go zabraniają. Dozwolone jest wyciskanie (ręcznie) dowolnego owocu bezpośrednio do jedzenia, na przykład wyciskanie cytryny do sałatki lub ryby. W tym przypadku sok był jedzeniem i nim pozostaje. Ale nie wolno robić tego z herbatą lub zupą, ponieważ to sprawia, że sok staje się napojem. Podobnie zabrania się wyciskania wody, którą została nasiąknięta gąbczasta tkanina. W Szabat należy używać specjalnych ściereczek. Sortowanie. W Szabat zabrania się sortowania, to znaczy oddzielania, wybierania i usuwania czegokolwiek, co jest zmieszane z innymi przedmiotami, składnikami - na przykład, usuwania zgniłych owoców z talerza z dobrymi owocami.  Pochodne tej pracy: zakaz sortowania dotyczy nie tylko żywności, ale także artykułów nie spożywczych. Na przykład, zabrania się usuwania niepotrzebnej odzieży z szafy. Mędrcy zabronili sortowania, nawet jeśli nie używa się do tego specjalnych narzędzi. W Szabat dozwolone jest sortowanie tylko wtedy, gdy spełnione są jednocześnie trzy warunki:  1. Wybierać żywność ze śmieci, ale nie odwrotnie (wyodrębnienie potrzebnego i pożądanego, a nie odwrotnie). Trzeba podkreślić, że śmieci tutaj nie oznaczają odpady w dosłownym sensie, lecz nawet to, co nie jest niezbędne w danym momencie i jest to bardzo dobry produkt spożywczy, który zostanie spożyty później. 2. Za pomocą ręki, a nie specjalnego narzędzia (widelec w tym przypadku jest traktowany jako przedłużenie ręki). 3. W tym momencie: by zjeść lub użyć teraz.             Czynności wykonywane zgodnie z tymi zasadami, są uważane za naturalny sposób spożywania żywności i nie nazywa się to sortowaniem. Zasady te obowiązują również w przypadku obierania owoców i warzyw - jest to uważane za wydostawanie „jedzenia ze śmieci”, ponieważ są one tak spożywane i jest to zwykły proces ich konsumpcji. Dlatego podczas obierania owoców spełniany jest pierwszy warunek i trzeba dopilnować, aby zostały spełnione pozostałe dwa warunki: po pierwsze, nie wolno używać specjalnego narzędzia, a po drugie, należy zrobić to bezpośrednio przed spożyciem.  W przypadku, gdy skórka jest również jadalna, jak na przykład z jabłkiem lub ogórkiem, można złagodzić wymogi prawa i zezwolić na użycie specjalnego narzędzia do obierania („obieraczki”). W przypadku, gdy mamy do czynienia ze zmieszanymi produktami, takimi jak, na przykład, danie z wieloma kawałkami ryb, można wybrać kawałki z tego dania, według upodobania. Mielenie. Istotą tej czynności jest zmielenie czegoś, co wyrosło z ziemi i przekształcenie tego w mąkę. Pokrewne czynności: siekanie warzyw.  Mędrcy zabraniali zeskrobywania wysuszonego błota itp. z ubrań, ponieważ efekty tej czynności są podobne do mielenia. Mięso itp. produkty, które nie są roślinami, można kroić dowolnie drobno, rozdrabniać ponieważ zakaz mielenia dotyczy tylko produktów roślinnych (tego, co wyrasta z ziemi).  Jednak wszelkie produkty nie mogą być rozdrabniane za pomocą sprzętu do tego przeznaczonego, takiego na przykład, jak tarka.  Również wyciskanie, tłuczenie ziemniaków itp. nie uważa się za mielenie, ponieważ nawet po zmiażdżeniu masa nadal pozostaje zwartą bryłą, a poza tym przeznaczony do tego sprzęt nie jest używany. Wszelkie rozdrabnianie, które jest przyjętym sposobem przygotowania produktów do spożycia, nie jest uważane za mielenie. Dlatego tuż przed posiłkiem można drobno posiekać warzywa (ale nadal w tym przypadku zaleca się, by kroić na nieco większe kawałki niż zwykle). Wiązanie. Podczas budowy Miszkanu konieczne było zawiązywanie i rozwiązywanie węzłów w celu przygotowania sieci do chwytania chilazonu, z którego wydobywano barwnik „tchelet”. Dlatego W Szabat zabrania się zawiązywania i rozwiązywania węzłów. Główną treścią tej czynności jest wiązanie węzłów trwałych (gdy się nie ma zamiaru ich rozwiązywać), które są węzłami profesjonalnymi, to znaczy bardzo mocnymi, jakie wykonują profesjonaliści sposobem, jak przy szyciu obuwia itp.  Pochodne od wiązania węzłów czynności: tkanie. Prucie tkaniny jest czynnością pochodną od rozwiązywania węzłów. Mędrcy zabronili wiązania mocnych węzłów (tj. profesjonalnych węzłów), nawet jeżeli się wiąże na jakiś niedługi okres czasu.  Nie istnieje dokładna definicja profesjonalnego węzła nie. A zatem unikamy wiązania i rozwiązywania jakichkolwiek mocnych węzłów, na przykład podwójnego węzła na dwóch linach lub pojedynczego węzła na jednej linie. Ale gdy dwie liny lub sznurki są połączone jednym węzłem - nie jest to wcale uważane za węzeł i można dwie liny czy sznurki związać i rozwiązać. Również w Szabat  można wiązać sznurek, tasiemkę w kokardę, którą się rozwiązuje jednym pociągnięciem. Można wiązać sznurowadła na obuwiu na kokardkę ponad jednym węzłem, ponieważ nie jest to wiązanie na długi okres czasu, wszak buty są zdejmowane codziennie. Podwójny węzeł, który się poluzował nie wolno wzmacniać poprzez zaciągnięcie, nawet jeśli nie jest to górny węzeł. Przygotowanie posiłków. Przygotowanie posiłków w naszych czasach jest  jednym z najważniejszych zakazów szabatowych. Zakaz ten ma wiele niuansów i szczegółów, których nie będziemy w stanie objąć wszystkich ramach niniejszego tekstu, ale postaramy się poruszyć główne punkty. Źródłem tego zakazu jest to, że podczas budowy Miszkan konieczne było gotowanie roślin, z których wydobywano barwniki do farbowania tkanin do Miszkanu i ubrań dla kohenów. Głównymi czynnościami przy przygotowaniu posiłków są: gotowanie, smażenie, pieczenie, pieczenie na ogniu itp. Czynności pochodne: zmiękczenie na ogniu nawet niejadalnych rzeczy, takich jak metale. Zakazy mędrców: według Tory zabrania się gotowania potraw w Szabat. Natomiast w sytuacji, gdy przygotowanie posiłku zostało rozpoczęte już przed nadejściem Szabatu, zaś w Szabat gotowało się samoistnie, Tora tego nie zakazuje, ale mędrcy zabronili gotowania w ten sposób. Powodem tych ograniczeń jest obawa, że jeśli ktoś stwierdzi, że jedzenie nie jest jeszcze gotowe, może przez zapomnienie zwiększyć ogień. Dzisiaj skupimy się na dwóch podobnych ograniczeniach, zwanych „grufa” i „ktuma”. „Grufa” oznacza, że węgle zostały wygarnięte z pieca (nie dotyczy to nowoczesnych pieców i palników), a „ktuma” oznacza, że ogień jest przykryty, a pokrywa ognia służy jako przypomnienie o dniu Szabatu.  W dzisiejszych czasach, kiedy gotujemy na palniku gazowym lub elektrycznym, należy również zapewnić, by jego status był „ktuma”.  W tym celu przed Szabatem przykrywamy kuchenkę blachą, a naczynia z jedzeniem umieszczamy przed Szabatem na tej pokrywie. Ta pokrywa jest powszechnie nazywana „platą”. Dodatkowym znanym dziś sposobem jest użycie „platy” elektrycznej, która jest powierzchnią grzewczą, na której jest umieszczane naczynie z jedzeniem przed Szabatem. Ta powierzchnia pozbawiona jest możliwości regulacji ogrzewania, po prostu działa z tą samą stałą mocą i oczywiście sam element grzejny jest ukryty. Dopóki jedzenie znajduje się na placie w Szabat (gdzie ogień jest ukryty), do momentu aż nie będzie całkowicie gotowe, zabrania się przyspieszania przygotowywania posiłków. Dlatego zabrania się wkładania łyżki do garnka z jedzeniem i mieszania, a nawet wyjmowania z niego porcji jedzenia, ponieważ mieszanie, które nastąpi samoistnie, przyspiesza gotowanie. Aby wyjąć porcję jedzenia z takiego garnka, trzeba najpierw zdjąć go platy.  Gdy jest potrzeba w dzień Szabatu tymczasowo zdjąć garnek z platy, a następnie znów tam umieścić, by jedzenie było ciepłe, należy przestrzegać następujących warunków: 1. Zdejmując garnek z jedzeniem z platy trzeba mieć zamiar, że ten garnek tam powróci. 2. Garnek pozostaje z rękach dopóki nie powróci na platę (dopuszczalne  jest, by garnek ustawić na blacie kuchennym). 3. Jedzenie w garnku powinno być całe czas gorące, dopóki nie wróci na platę.  Garnek stojący na ogniu w prawie żydowskim nazywana jest „pierwszym naczyniem”. W tym naczyniu jest wystarczająco dużo ciepła, by potrawa w nim była ugotowana, nawet jeśli naczynie to zostało już usunięte z platy. Dlatego: po zdjęciu garnka z platy, nie wolno wkładać do niego produktów, które mogą być ugotowane od ciepła garnka. Na przykład nie wolno dodawać przypraw lub produktów, które mogą uwolnić wilgoć, która może spowodować proces gotowania od gorącego garnka. I nawet polewanie zawartością tego garnka przypraw lub cukru jest zabronione. Trzeba wlać wrzącą wodę do drugiego naczynia i dopiero tam dodać przyprawy. A nawet do drugiego naczynia z wrzącą wodą zabrania się dodawania niektórych produktów, ponieważ istnieje prawdopodobieństwo, że się tam ugotują. Należy przełożyć gorące jedzenie do kolejnego naczynia (trzeciego) i już tam dodać potrzebne produkty. Z tego powodu najlepiej nie dodawać soli do gorącego jedzenia, dopóki nie przeniesie się go do trzeciego naczynia.  Jak przygotować kawę lub herbatę w Szabat: Do szklanki wlewa się gorącą wodę z termopotu (który jest napełniany i włączany przed Szabatem) lub z garnka z wrzącą wodą umieszczonym na placie (przed Szabatem), następnie wodę ze szklanki wlewa się do kolejnego pustego naczynia (które będzie trzecim naczyniem), dopiero tam dodaje się kawę lub cukier . itp.