Pidyon Haben – wykupienie pierworodnego syna

19 Luty, 2019 r.
Pidyon Haben Micwa wynikająca bezpośrednio z przykazań Tory: Księgi Wyjścia, Liczb oraz Kapłańskiej - dotyczy odkupienia pierworodnego syna.  („...A każdego pierworodnego człowieka,  z synów twoich wykupisz…”  Szmot, 13:13) Pidyon haben, czyli "wykupienie pierworodnego syna", to ceremonia, podczas której ojciec pierworodnego wykupuje swojego syna, trzydzieści dni po jego narodzinach, dając kohenowi (z kapłańskiego rodu Aarona) pięć srebrnych monet. Pełna procedura i ceremonia Pidyon Haben: Jak: Najważniejszymi uczestnikami ceremonii Pidyon Haben ("wykupienia pierworodnego") są: ojciec, jego pierworodny syn, oraz kohen (kapłan). Zwyczajowo zaprasza się rodzinę i przyjaciół by razem celebrować tę specjalna micwę i cieszyć się uroczystym posiłkiem. Idealnie byłoby, gdyby posiłek zawierał wino i mięso oraz by był obecny minjan, czyli wśród zebranych - quorum dziesięciu dorosłych mężczyzn. Rodzice ubierają się sami oraz swojego syna w świąteczne stroje (z szacunku dla micwy). By podkreślić miłość dla micwy, zwyczajowo przyozdabia się dziecko biżuterią i kładzie się je na srebrnej tacy. Po rytualnym umyciu rąk przez zebranych, recytuje się błogosławieństwo Hamoci i łamie się chleb. Ojciec przynosi dziecko przed kohena wraz z pięcioma srebrnymi monetami - szekli (lub ich równowartość). Ojciec: "Moja żydowska żona urodziła mi tego pierworodnego syna." Kohen: "Co wolisz mieć — swojego pierworodnego syna, czy pięć monet, które jesteś zobligowany mi dać jako zapłatę za tego pierworodnego syna?" Ojciec: "Chcę mojego pierworodnego syna i oto jest dla ciebie pięć monet wymaganych od mnie jako wykupienie." "Co wolisz mieć — swojego pierworodnego syna, czy pięć monet, które jesteś zobligowany mi dać?" Ojciec wyciąga ręce z pieniędzmi na wykupienie i recytuje następujące błogosławieństwa: Błogosławiony jesteś, Panie, Boże nasz, Królu wszechświata, który uświęciłeś nas Swoimi przykazaniami i nakazałeś nam wykupienie syna. Błogosławiony jesteś, Panie, Boże nasz, Królu wszechświata, który utrzymałeś nas przy życiu i doprowadziłeś nas do tej chwili. Wtedy przekazuje pieniądze kohenowi, który unosi kielich z winem mówiąc: Błogosławiony jesteś, Panie, Boże nasz, Królu wszechświata, Stwórca owocu winorośli. Kohen pije wino. (Powyższy tekst jest zgodny z tradycją Chabadu) Uroczystemu posiłkowi, który następuje po ceremonii, towarzyszą radosne śpiewy i inspirujące słowa Tory. Zwyczajem jest, by dzielić się jedzeniem pozostałym z tego posiłku z tymi, którzy nie mogli w nim uczestniczyć. Recytuje się Błogosławieństwo po posiłku. ( W przypadku, gdy ojciec dziecka nie jest Żydem, jeśli nie może on zorganizować ceremonii z jakiegokolwiek powodu, lub jeżeli dorosły pierworodny wykupuje się sam, należy porozmawiać z kompetentnym rabinem ) Kiedy Wskazówki - na kiedy zaplanować  Pidyon Haben, oraz specjalne zasady na specjalne dni są zapisane w Torze:   "Jego wykupienie [odbędzie się] po osiągnięciu miesiąca życia" — Lb 18,16. Oznacza to, że Pidyon Haben (ceremonia wykupu pierworodnego) powinna odbyć się trzydziestego pierwszego dnia po narodzinach chłopca. (Zarówno dzień urodzin jak i dzień Pidyon Haben wliczone są w owe 31 dnP). Teoretycznie wypełnienie tego obowiązku przypada więc na zmierzch trzydziestego dnia – ponieważ żydowska data rozpoczyna się po zmroku – jednak zwyczajem jest by urządzać Pidyon Haben trzydziestego pierwszego dnia po poludniu. Sefaradyjska tradycja, jednakże, wyznacza Pidyon Haben na pierwszą możliwą sposobność — noc poprzedzającą trzydziesty pierwszy dzień. Jeżeli trzydziesty pierwszy dzień przypada w Szabat lub święto (inne niż Chanuka, Purim and Chol Hamoed), ceremonia Pidyon Haben powinna odbyć się w następny dzień powszedni.  Jeżeli trzydziesty pierwszy dzień przypada w piątek posiłek powinien być przygotowany na wczesne popołudnie, i powinien w nim uczestniczyć jedynie minjan mężczyzn (wraz z ojcem dziecka oraz kohenem, też przy udziale najbliższych krewnych).  Jeżeli trzydziesty pierwszy dzień przypada w dzień przed Pesach, Pidyon Haben powinno odbyć się o poranku, wystarczająco wcześnie by można było zjeść chleb podczas uroczystego posiłku. Jeżeli, z jakiegokolwiek powodu, trzydziesty pierwszy dzień minął, a Pidyon Haben nie miało miejsca, ojciec dziecka powinien to uczynić przy najbliższej nadarzającej się okazji. Jeżeli pierworodny osiąga wiek dojrzałości (Bar Micwa) nie mając Pidyon Haben, jest zobligowany do "wykupienia" samego siebie.  Kto Jaka jest definicja z Tory słowa "pierworodny"? Kto jest zobligowany do wykupu? Narodzony chłopiec musi zostać wykupiony, jeżeli jest pierworodnym dzieckiem rodziców z plemienia Izraela. Przyjrzyjmy się bliżej, coto wszystko dokładnie oznacza. Pierworodny Pojęcie "pierworodnego" z Tory oznacza "otwierającego łono". Oznacza to, że jest to pierwsze dziecko matki, i jeżeli jest ono chłopcem, potrzebuje Pidyon Haben (ceremonii wykupienia), nawet, jeżeli ojciec ma już inne dzieci. Jeżeli córka jest urodzona jako pierwsza, wtedy wykupienie kolejnego dziecka (syna) nie jest konieczne. Jeżeli pierwsza ciąża kobiety zakończyła sie porodem martwego dziecka, kolejne dziecko nie potrzebuje ceremonii Pidyon Haben. Jeżeli poroni w ciągu pierwszych czterdziestu dni ciąży, a następnie urodzi syna, wtedy konieczne jest Pidyon Haben. Jeżeli poroni po pierwszych czterdziestu dniach ciąży, należy skonsultować się z rabinem czy następne dziecko jest "otwierającym łono". Jeżeli pierworodne dziecko zostało urodzone poprzez “cesarskie cięcie”, wtedy nie potrzebne jest Pidyon Haben — ani dla pierworodnego, ani dla kolejnego dziecka, nawet, jeżeli następne dziecko przyjdzie na świat naturalnie. W przypadku bliźniaków, jeżeli rodzi sie dwóch synów, tylko pierwszy chłopiec musi być wykupiony; jeżeli rodzi się chłopiec i dziewczynka, syn musi zostać wykupiony tylko w przypadku, kiedy rodzi sie pierwszy. Plemię Izraela Obligacja stosuje się tylko wtedy, kiedy oboje rodziców pochodzi z plemienia Izraela. Jeżeli ojciec lub matka jest z rodu Kohenów (kapłanów) lub Lewitów, Pidyon Haben nie jest wymagany. Jeżeli kobieta robi konwersję na Judaizm (nawet, jeżeli jest w ciąży) jej pierworodny syn wymaga Pidyon Haben. Jeżeli kobieta mająca już dzieci przechodzi konwersję, jej pierwszy syn narodzony jako Żyd nie potrzebuje wykupienia. Kto wykupuje dziecko? Obowiązek wykupu pierworodnego syna spoczywa na ojcu. Matka nie musi organizować ceremonii wykupienia. Obowiązek ten ciąży na ojcu od trzydziestego dnia życia dziecka – w przypadku, gdy Pidyon Haben nie został urządzony w odpowiednim czasie aż do bar micwy syna. Kiedy dziecko osiąga wiek dojrzałości, micwa ta przechodzi na niego, i do niego należy wykupienie się od kohena. (Należy skonsultować się z rabinem po dokładną procedurę "samo-wykupienia"). Jeżeli z jakiegokolwiek powodu ojciec nie jest w stanie dokonać wykupienia – np. zmarł albo nie jest Żydem – teoretycznie nikt nie jest zobligowany do wykupu dziecka do czasu jego bar micwy, kiedy to dziecko zostaje zobowiązane by wykupić samego siebie. Jednakże, matka, dziadek, lub nawet lokalna wspólnota żydowska może wykupić dziecko. (Należy w takiej sytuacji również skonsultować się z rabinem po poradę w związku z procedurą "wykupienia bez ojca"). Jeżeli ojciec jest chalal (potomkiem Aarona, który został pozbawiony kapłańskiego statusu), lub jeżeli matka jest dzieckiem chalal, Pidyon Haben jest wymagane. Jeżeli matka jest córką kohena i kiedykolwiek miała seksualną relację z nie-Żydem, jej pierworodny syn musi być wykupiony. Posiadanie związków z nie-Żydami powoduje utratę statusu bycia córką kohena. Jednakże, jeżeli matka jest lewitką, która miała związek z nie-Żydem, nie ma zmiany w jej statusie i jej pierworodny syn nadal nie potrzebuje Pidyon Haben. Co i dalczego Jaki jest powód takiej procedury? Pierwotnie, to pierworodni żydowscy synowie stanowili uświęconą kapłańską klasę. Zostali oni powołani do służby B-gu, gdy oszczędzono ich od plagi śmierci pierworodnych, która dotknęła Egipt. Jednakże, kiedy Żydzi – włącznie z pierworodnymi – oddali pokłon złotemu cielcowi, pierworodni utracili swój status. Kapłaństwo zostało powierzone plemieniu, które nie brało udziału w czczeniu złotego cielca – Lewitom, a w szczególności dzieciom Aarona. Odtąd wszyscy pierworodni synowie Izraela muszą wykupić się od kohena podczas ceremonii pidyon haben. Chinuch 1 dodaje, że to przypomina nam, iż wszystko na świecie należy do B-ga. Kiedy poświęcamy to co mamy pierwsze i najlepsze, uświadamiamy sobie, że rzeczywiście wszystko jest własnością naszego Stwórcy, i zanim czegoś użyjemy musimy najpierw to od Niego "nabyć". Maharal (Rabin Pragi Juda Loew, 1525-1609) tłumaczy, że ponieważ B-g jest pierwszym istnieniem, stosownym jest, więc, że pierworodni są Jemu poswięceni.2 Źródła biblijne: Zaraz przed wyjściem z Egiptu, B-g przekazał Moszemu następujące przykazania: …Wykupisz każdego pierworodnego spośród twoich synów. I przekażesz to, gdy w przyszłości syn cię zapyta: "Co to jest?", mówiąc: "B-g ręką mocną wywiódł nas z Egiptu, z domu niewoli. Gdy faraon wzbraniał się nas uwolnić, B-g wybił wszystko, co pierworodne w ziemi egipskiej… — Exodus, Wj 13,13-16. Nachmanides (Rabin Mojżesz syn Nachmana, 1195-1270) tłumaczy, że w tym miejscu, dokładna procedura odkupienia pierworodnych, tak samo jak zastępowanie ich kapłanami z potomnych Aarona, nie była jeszcze sprecyzowana. Dopiero później, kiedy większość Żydów – włącznie z pierworodnymi – zgrzeszyła czcząc złotego cielca, pierworodni stracili swój status. Zaszczyt kapłaństwa został przeniesiony na tych, którzy nie uczestniczyli w kulcie złotego cielca. Wtedy to, B-g przykazał: Weź lewitów na miejsce wszystkich pierworodnych pośród dzieci Izraela… Weźmiesz po pięć szeklów od głowy według wagi szekla przybytku; szekl po dwadzieścia ger. — Lb 3,45-47. Powstało przykazanie wykupu pierworodnych. Dlaczego tylko pierworodni synowie są wykupowani? Nasi pierworodni osiągnęli specjalny status, gdy – pomimo tego, że nasz naród duchowo upadł w Egipcie i upodobnił się egipskich sąsiadów – B-g oszczędził nas podczas plagi pierworodnych. Lecz, podczas gdy zarówno synowie jak i córki umierali pośród pierworodnych dzieci rdzennych Egipcjan, jedynie pierworodni synowie umierali pośród obcokrajowców. Ponieważ nie byliśmy Egipcjanami, tylko pierworodni synowie – którzy w innym wypadku zginęliby – zostali oszczędzeni. Fakt, że pierworodne córki zostały również ocalone nie był aż tak uderzający i dlatego też nie został upamiętniony. W dodatku, żydowskie kobiety nigdy nie upodobniły sie do Egipcjanek. Nasi Mędrcy uczą nas, że zostaliśmy ocaleni z Egiptu przez zasługi prawych kobiet. Kolejny powód, dlaczego nie ma potrzeby wykupu kobiet jest taki, że monety które daje sie kohenowi są w zamian za służbę świątynną, którą kohen odbywa w miejsce pierworodnych (ci służyliby, gdyby nie fakt brania udziału w kulcie złotego cielca). Ponieważ, tak czy inaczej, kobiety nie służyłyby w Świątyni, nie muszą być wykupowane. PRZYPISY 1.  Micwa 18. 2.  Gewurot HaSzem 38.

udostępnij