Tag Archives: ciekawe

11 Szwat – dzień urodzin Chafec Chaim

Dzień urodzin „Chafec Chaim’a” * (1838) Dzień urodzin wielkiego znawcy Tory, pietysty i przywódcy żydowskiego Rabina Izraela Meira Kagana (1838-1933) z Radin (Polska), autora Chafec Chaim (dzieła o laszo ha’ra), czyli o złych konsekwencjach plotek, oszczerstw, pomawiania innych oraz wskazówkach […]

Chasydzi na Mazowszu – Żelechów

Żelechów – w jidysz Żelechow (lub Żelichow) uzyskał prawa miejskie w 1447 roku. W tym też czasie pojawiają się pierwsze wzmianki o mieszkających tam Żydach. W XVII wieku gmina żydowska szybko się powiększyła dzięki licznym uciekinierom z terenów objętych powstaniem Chmielnickiego. […]

1 Szwat – Mojżesz 'powtarza’ Torę

Pierwszego dnia miesiącaSzwat w roku 2488 od stworzenia Mojżesz zwołał naród żydowski i rozpoczął 37-dniowy „przegląd Tory” zawarty w Księdze Dwarim (Powtórzonego Prawa), który zakończył w dniu swego odejścia 7 Adar tegoż roku. rok. (ilustracja: Chabad.org)

Menora na Lotnisku Ben Gurion

Autorem tej pięknej, litej z brązu Menory na lotnisku Ben Gurion w Izraelu jest Salvadore Dali!…. Wielki Artysta napisał w swoim dzienniku: „Tobie, Naród Izraela, tobie Naród Wybrany, wam synowie Abrahama, Jicchaka i Jaakowa poświęciłem tę Menorę… Módlcie się ku […]

25 Kislew – Miszkan

Zakończenie kompletacji wyposażenia Miszkanu (1312 p.n.e.) Naczynia, gobeliny, fragmenty ścian i inne elementy Miszkanu (przenośnego sanktuarium lub „Przybytku” zbudowanego pod kierunkiem Mojżesza, gdzie Szechina – B-ska Obecność przebywała podczas wędrówek Izraelitów przez pustynię) – całe wyposażenie zostało skompletowane 25 dnia […]

25 Kislew – Cud Chanukowy

Cud chanukowy zdarzył się w roku 139 p.n.e. 25 Kislew roku 3622 od stworzenia Machabeusze wyzwolili Świątynię w Jerozolimie, po pokonaniu znacznie liczniejszego i potężniejszego wojska armii syryjsko-greckiego króla Antiocha IV, który próbował siłą wykorzenić wierzenia i praktyki judaizmu ludu […]

Pramatka Rachel, żona Praojca Jaakowa

Warto wiedzieć, że: 1. Rachel jest jedną z Czterech naszych Pramatek Obok z Sarah (żony Abrahama), Riwki (żony Jocchaka) oraz Leah (jej siostry i również żony Jaakowa), Rachel jest jedną z czterech matek narodu żydowskiego (Talmud, Berachot, 16B). 2. Nazywają  […]

Warto wiedzieć – 12 faktów o miesiącu Kislew

1. Jest to miesiąc 9 i zarazem 3 w kalendarzu żydowskim Rok żydowski ma (przynajmniej według Miszny „Rosz Hashanah”,1:1.) dwie „głowy” : Nissan na wiosnę i Tiszrei na jesień. Licząc od miesiąca Nissan, jest to dziewiąty miesiąc, a licząc od […]

Chasydzi na Mazowszu – Szydłowiec

Szydłowiec – w języku jidysz Szidlowece – to niewielka miejscowość należąca historycznie do ziemi sandomierskiej. Mimo dwukrotnie nadawanych praw miejskich, miasto nie rozwijało się zbyt intensywnie, a wojny i klęski naturalne jeszcze bardziej zahamowały rozwój miejscowości. Żydzi pojawili się tam […]

Krótka historia Szabatu

Krótka historia Szabatu. 1. Stworzenie „Na początku B-g stworzył niebo i ziemię”. (Bereszit,1:1) Przez sześć dni B-g tworzył. „B-g widział wszystko, co uczynił, a oto było to bardzo dobre; był wieczór i poranek, dzień szósty. Niebo i ziemia zostały ukończone, […]

Pirkei de Rabbi Eliezer

Pirkei de Rabbi Eliezer („Rozdziały rabina Eliezera”) rabinackie opracowanie noszące imię Rabina Eliezera ben Gorkenus, wybitnego mędrca I-II wieki. Ten midrasz zawiera interpretacje epizodów z Tanachu i opowieści z życia przodków, komentarze do narracji Tory, a także rozwija i wyjaśnia […]

Trzynaście zasad wiary żydowskie

Majmonides Wielki kodyfikator prawa Tory i filozofii żydowskiej, rabin Mosze ben Majmon („Majmonides”, znany również jako „Rambam”), skompilował to, co nazywa Shloshah Asar Ikkarim, „Trzynaście Podstawowych Zasad” wiary żydowskiej, jako wywodzi się z Tory. Majmonides odnosi się do tych trzynastu […]

Chasydzi na Mazowszu – Sokołów Podlaski

Sokołów Podlaski – (w jidysz Sokolow) był ważnym ośrodkiem osadnictwa żydowskiego już w XVII wieku, a w wieku XIX należał do większych skupisk żydowskich na pograniczu mazowiecko-podlaskim. W tym czasie ludność żydowska wahała się między 40 a 70% populacji miasta. Już na […]

Wykład Rabina do parsz Tory Noach oraz Lech Lecha

           

Hajom Jom

HaJom Jom (hebr. – היום יום, „Dzień za Dniem…”) – jest to swoisty kalendarz na rok hebrajski 5703 (1942-1943), autorstwa Rabina Menachema Mendla Schneersona na życzenie jego teścia, Rabbi Josefa Ic’chaka Schneersona, w okresie zimy 1942 roku. Dla każdego dnia […]

1 Cheszwan – Pierwsza Świątynia

Ukończono budowę Świątyni (827 p.n.e.) Dnia 1 MarCheszwan roku 827 p.n.e. Świątynia, której budowa zainicjowana przez Króla Salomona zajęła siedem lat, została ukończona* (Ks.Królów 1, 6:38), Poświęcenie Świątyni zostało jednak przesunięte na miesiąc Tiszrei następnego roku. Pierwsza Świątynia była centralnym […]

Rabin Don Icchak Abrabanel

Rabin Don Icchak Abrabanel, 1437-1508 Żydowski filozof, rabin, teolog i finansista i polityk. Zajmował się egzegezą tekstów Tanach. Komentator biblijny Abrabanel urodził się w Lizbonie. Był dworzaninem i ministrem Portugalskiego Króla Alfonso V. W wyniku intryg dworzan Króla, przeciwko Abrabanelowi […]

Bereszit. Jeżeli B-g mógł zacząć od nowa – my też możemy.

Mężczyzna zamówił parę spodni szytych na miarę przez doświadczonego krawca. Gdy przyszedł odebrać spodnie, krawiec przeprosił, że nie są jeszcze gotowe. Dość zdenerwowany, dżentelmen zauważył: „B-g stworzył cały świat w siedem dni. Ile czasu zajmuje zrobienie jednej pary spodni?!” Na […]

Elul – 12 ostatnich dni – Selichot

12 dni miesiąca Elul, począwszy od dnia 18 Elul mają szczególne znaczenie. Te 12 dni odpowiadają 12 miesiącom w odchodzącego roku (każdy dzień „jest jednym z miesięcy”). W tym okresie należy postarać się o pełną analizę swoich działań, czynów za […]

Nie ma przypadków

Rabi Hillel był znanym Chasydem. Podczas jednej ze swoich podróży, pewnego dnia zawitał do skromnego zajazdu, który prowadził niezamożny Żyd. Gospodarz uprzedził od razu z góry gościa, przepraszając zarazem, że ponieważ wszyscy mieszkańcy miasteczka wyszli do pracy w polu, prawdopodobnie […]

1 Elul

Żydzi marokańscy uratowani z portugalskiego podboju (1578) W 1578 roku armia portugalska pod dowództwem króla Sebastiana I połączyła siły ze zdetronizowanym marokańskim sułtanem Abdallahem Mohammedem, który pragnął odzyskać tron po swoim wuju Abd al-Maliku. Zwycięstwo portugalskiego króla nieuchronnie doprowadziłoby do […]

1 Elul – Mojżesz po raz kolejny wstępuje na górę Synaj

Mojżesz wstępuje na Synaj na 40 dni (1313 r.p.n.e.) Wczesnym rankiem 1 Elul roku 2448 od stworzenia świata (1313 r.p.n.e.) Mojżesz ponownie wszedł na górę Synaj, zabierając ze sobą kamienne tablice, które wyciął według rozkazu Haszem ( patrz kartkę z […]

Pożyczki – Micwą

Micwa udzielania pożyczek. Udzielanie pożyczek potrzebującym – jest to wielka micwa – przykazanie Stwórcy (omawia m.in. rozdz. bieżącego tygodnia Ree, 15:7-8). Jak czytamy tu: „Jeżeli znajdzie się wśród was osoba potrzebująca, spośród waszych braci, w jednym z waszych miast, na […]

Mizrahim

Aszkenazyjczycy, Sefardyjczycy i Mizrahim….. Dziś porozmawiamy o Mizrahi. Kim są Żydzi Mizrahi? Choć często myleni z Żydami sefardyjskimi, Żydzi Mizrahi (Mizrachijczycy) mają osobne dziedzictwo na Bliskim Wschodzie.   Mizrachijczycy – Żydzi Mizrahi są często myleni z Żydami Sefardyjskimi (ponieważ mają […]

Świątynna Menora – kilka faktów

O Świątynnej Menorze, której duchowe światło świeci do dziś.: B-g nakazał: w Przybytku (Miszkanie) a następnie w Świątyni Jerozolimskiej powinny znajdować się święte światła. Oprócz Świętej Arki, stołu na chleby pokładne, dwóch ołtarzy (jeden złoty i jeden miedziany) oraz kadzi […]

Aw 17

Rebe Cemach Cedek wyjaśnił związek ognia i wewnętrznej Tory. Tora wewnętrzna dodaje witalności Torze Objawionej. Gdy człowiek studiuje halachę i wie, że po 120 latach na ziemi ta sama halacha będzie w gan eden, to dodaje mu trochę ognia.

RAMA

RAMA – Rabin Mosze Iserles (znany właśnie jako Rama) – 1525-1572. Rabin Polski. Był rabinem Krakowa. Wybitny autorytet halachiczny. M.in. prawo Żydów aszkenazyjskich bazuje na jego opiniach. RAMA jest autorem „Mapy”, komentarza do Szulchan Aruch i „Darkei Mosze”, komentarza do […]

12 Aw – dysputa Nachmanidesa

W roku 1263, dnia 12 Aw  nakazu Króla James’a I z Aragonii (Hiszpania) Nachmanides (Rabin Mojżesz ben Nachman, 1194-1270) został zmuszony do udziału w toczącej się w obecności Króla publicznej debacie przeciwko Żydowi, który (pod przymusem) przeszedł na chrześcijaństwo, Pablo […]

Szabat Chazon

Szabat przed Tisz’a B’Aw (Szabat Proroctwa/Szabat Wizji) 🕍 Szabat Chazon („Szabat [wizji]” שבת חזון) bierze swoją nazwę od Haftary, która jest czytana w Szabat bezpośrednio przed żałobnym postem Tisza B’Aw, od słów nagany i zagłady pochodzących od Izajasza w Księdze […]

Chasydzi na Mazowszu – Sochaczew

Sochaczew – (i tak samo w jidysz) wiąże swe początki z średniowiecznym grodem obronnym, od XIII wieku rozwijał się również jako ośrodek administracyjny. Po okresie rozkwitu w XVI wieku, jak wiele innych okolicznych miejscowości, Sochaczew podupadł w XVII wieku, w kolejnym […]

Szabbetai Zwi – Jacob Frank

Szabbetai Zwi (lub też Szabataj Cewi – שבתי צבי) (1626-1676 był sefardyjskim Żydem, kabalistą i rabinem. Jednak przebiegle udawał – głosił, że jest mesjaszem. Szabataj Ćwi zdołał zwieść tysiące Żydów, by uwierzyli, że jest długo oczekiwanym odkupicielem. Urodzony w Turcji, […]

Świątynne Wzgórze – Chór i Orkiestra Lewitów: co, kto i jak?

Chór i Orkiestra Lewitów: co, kto i jak?   W okresie Trzech Tygodni Żałoby, gdy opłakujemy zniszczenie Świątyń, zwyczajem jest poznawanie praw dotyczących Świątyń, by przypomnieć, poznać, przyspieszając tym samym odbudowę Świątyni Jerozolimskiej, odkupienie, wyzwolenie.   Punktem kulminacyjnym służby modlitewnej […]

Chasydzi na Mazowsza – Sierpc

Z dziejów historii Sierpc (w jidysz Szeps) otrzymał średzkie prawa miejskie w 1322 roku, ponownie lokowany na prawie magdeburskim został w 1389 roku. W XVIII wieku w Sierpcu istniała już gmina żydowska. W 1808 roku tamtejszych 784 Żydów stanowiło 62% […]

Techilim – warto wiedzieć

– ”Tehillim” – znane jest również jako „Psalmy” zajmuje bardzo ważne miejsce w bibliotece żydowskiej religijnej literatury. Nazwa „Tehilim” w tłumaczeniu z języka hebrajskiego – תהילים – oznacza „chwała” lub „sława”. Księga składa się z wielu pochwał i błagań i […]

Ezechiel – Prorok

Ezechiel (Yechezkel) był prorokiem, który mieszkał w Babilonii w czasie zburzenia Pierwszej Świątyni. Wśród jego bardziej znanych proroctw, które zostały zebrane w Księdze Ezechiela, są jego wizje B-skiego Rydwanu, Doliny Suchych Kości i Trzeciej Świątyni. Ezechiel urodził się w Ziemi […]

Mechilta

Jest to halachiczny midrasz do Księgi Szmot (Ks.Wyjścia) Mechilta ujawnia nam, w jaki sposób mędrcy Miszny studiowali wersety Tory i wyciągali z nich wnioski halachiczne. W tłumaczeniu słowo „mechilta” oznacza „miarę, metodę”, ponieważ interpretacja Tory odbywa się poprzez „trzynaście sposobów […]

Chasydzki szlak Mazowsza – Siedlce

Siedlce (w jidysz Szedlic), choć istniały jako osada rolna być może już w X wieku, dość późno uzyskały prawa miejskie, bo dopiero w 1547 roku. W tym też czasie w mieście zaczęli osiedlać się Żydzi. Chasydzka izba modlitwy istniała w Siedlcach […]

Filistyni – kim byli, skąd pochodzą?

„…B-g, który wyrwał mnie z łap lwów i niedźwiedzi, wybawi mnie również z ręki tego Filistyna….». Rzekł więc Szaul do Dawida: «Idź, niech B-g będzie z tobą!»  (Księga Samuela Alef, 17:37) Słynna, opisana w Tanache, walka Dawida z Goliatem to […]

Tanja

TANJA (LIKUTEI AMARIM) Księga napisana przez Rabina Szneur-Zalmana (Alter Rebe) z Liad, założyciel ruchu Chabad, stał się jednym z najważniejszych kamieni milowych w żydowskiej historii Nowego Czasu. „Tora chasydyzmu” Księga Tanja (inna nazwa to „Likutei Amarim”) została napisana przez jednego […]

Chasydzi na Mazowszu – Siedlce

Chasydzki szlak Mazowsza – Siedlce: (w jidysz Szedlic), choć istniały jako osada rolna być może już w X wieku, dość późno uzyskały prawa miejskie, bo dopiero w 1547 roku. W tym też czasie w mieście zaczęli osiedlać się Żydzi. Chasydzka […]

Raw Chaim Josef Dawid Azulai

Raw Chaim Josef Dawid Azulai znany też jako Hida (1724 – 1806) Rabin, komentator talmudyczny i uznany bibliofil. Urodził się w Jerozolimie w rodzinie rabinicznej. Uczeń Rawa Chaima ben Atara. Jedną z jego najsłynniejszych ksiąg jest Szem ha-gdolim, zbiór biografii […]

24 Ijar – Tefilin Comapin

Pięćdziesiąt pięć lat temu, 24 dnia Ijar 5727-1967, Rebbe rozpoczął kampanię Tefilin. Niektórzy kwestionowali sens i korzyści z „jednorazowego’ założenia tefilin Żydowi, który nie jest osobą konsekwentnie przestrzegającą przykazania Tory, i „wynoszenia tej micwy na ulice”. W tym przemówieniu Rebbe […]

Tosafot

Tosafot – jest to zbiór komentarzy do Talmudu, napisanych we Francji i Niemczech w XII-XIII wieku. Znani autorzy Tosafot to Rabin Jaakow Tam, Rabin Szimszon ben Awraham z Sans, Rabbi Icchak (zwany też Ri). Komentarz ten drukowany jest w niemal […]

Radak – Rabin Dawid Kimhi

Rabin Dawid Kimhi, znany również pod akronimem „Radak”  (1160 – 1235) był średniowiecznym Rabinem, komentatorem biblijnym, filozofem i gramatykiem Tanach’u z Prowansji (współczesna Francja). Autork eseju z gramatyki hebrajskiej, obejmującej wiele tematów – „Michlol”, a także słownika głównego „Sefer Ha-Szoraszim”. […]

10 Ijar – jorcajt Arcykapłana Eliego

Odejście z tego świata Arcykapłana Eliego (891 p.n.e.) Eli, arcykapłan, zmarł, gdy dowiedział się, że Święta Arka zawierająca Tablice została zdobyta przez Filistynów i że jego dwaj synowie zginęli w bitwie. Eli był trzynastym w linii „Shoftim” („sędziów”), którzy przewodzili […]

10 Ijar -jorcajt Rif’a

Odejście z tego świata Rif (1103) Rabin Isaac Al-Fasi (1013-1103), znany pod akronimem „Rif”, był jednym z pierwszych kodyfikatorów Talmudu. W 1088 został zmuszony do opuszczenia rodzinnego miasta Fez w Maroku do Hiszpanii, gdzie objął stanowisko rabina w Alusina (Lucene).

Midrasz Tanchuma

Jest to wczesny komentarz rabiniczny do Pięcioksięgu Mojżeszowego noszący imię Rabina Tanchuma, mędrca talmudycznego z IV wieku, często cytowany w tym dziele. Ten midrasz zawiera interpretacje tekstu i historii, wyjaśnia narrację Tanachu, a także mówi o zasadach moralnych. Tanchuma jest […]

Chasydzi na Mazowszu – Serock

Serock: (w jidysz też Serock) otrzymał prawa miejskie w 1417 roku. Żydzi pojawili się w mieście w XVII wieku, ale na stałe zaczęli się osiedlać dopiero pod koniec XVIII wieku. W 1781 roku mieszkało tam 7 rodzin żydowskich. W 1808 […]

Chasydzki szlak Mazowsza – Otwock

Otwock(w jidysz też Otwock) był do początku XX wieku wsią, od schyłku XIX stulecia popularnym letniskiem przyciągającym głównie mieszkańców Warszawy. W 1916 roku uzyskał prawa miejskie i dopiero wtedy gwałtownie zaczęła powiększać się żydowska społeczność miasteczka. W 1908 roku było […]

4 Adar II – Wykupienie ciała Maharama (1307r.)

Tragiczna saga uwięzienia Rabina Meira ben Barucha („MaHaRama”) z Rothenburga dobiegła końca, gdy jego ciało zostało wykupione 14 lat po jego śmierci przez Aleksandra ben Szlomo (Susskinda) Wimpena. „MaHaRam” (1215?-1293) był wiodącym autorytetem Tory w Niemczech i jest autorem tysięcy […]

20 Adar

Jorcait „Bacha” (1640) 20 Adar 20 to jorceit (rocznica śmierci) Rabina Joela Sirkesa (1561-1640). Mieszkał w Europie Środkowej.  Piastował stanowiska rabinackie w Bełzie, Brześciu Litewskim i Krakowie.  Opracował m.in. komentarz Bajit Chadasz („Bach”) do wielkiego dzieła halachicznego, Arba’ah Turim; Hagahot […]

Chasydzi na Mazowszu – historia – Radom

Radom w języku jidysz – Rudem lub Rodem – to stary gród obronny ziemi sandomierskiej. Stary Radom otrzymał prawa miejskie w drugiej połowie XIII wieku, Nowy Radom – w 1364 roku. Żydzi pojawili się w mieście w XVI wieku, jednak […]

17 Adar – Szulchan Aruch opublikowany

Ukończono kodeks prawa żydowskiego (1565) Rabin Josef Caro opublikował Szulchan Aruch, Kodeks Prawa Żydowskiego. Ta zwięzła kodyfikacja całego prawa żydowskiego, która ma dziś zastosowanie, była rozszerzeniem jego komentarza Beit Josef (patrz wpis dotyczący 11 Elul). Szulchan Aruch jest podzielony na […]

Adar 15

Ezechiel przepowiada upadek wrogów Izraela (1991) Tego dnia, rok po zburzeniu Świętej Świątyni, B-g przemówił do Ezechiela, aby lamentował nad faraonem, królem Egiptu i innymi wrogami narodu żydowskiego, przepowiadając ich ostateczny upadek. (Ezechiel, 32)

Chasydzi na Mazowszu – historia – Przysucha

Przusucha (w jidysz Pszische) to wyjątkowo ciekawe miasteczko z trzema rynkami: polskim, niemieckim i żydowskim, których wzajemna relacja dobrze pokazuje złożone stosunki etniczno-religijne w dawnej Polsce i wca- le niewspółczesną wielokulturowość. Ciekawe Miejscowe Muzeum im. Oskara Kolberga (Al. Jana Pawła […]

1 Adar 1

Tosfot Jomtow mianowany Rabinem Krakowa (1644). Pierwszy z Adar (I) jest obchodzony przez potomków Rabina Jomtowa Lipmana Hellera (1579-1654) jako dzień dziękczynienia za jego wyzwolenie i odrodzenie po uwięzieniu w Wiedniu w 1629 roku. Rabin Jomtow Lipman był jedną z […]

24 Szwat

Proroctwo Zachariasza (351 p.n.e.) „24 dnia 11 miesiąca, czyli miesiąca Szwata, w drugim roku panowania Dariusza Meda, słowo B-że przyszło do Zachariasza, syna Berechiasza, syna proroka Ido, mówiąc:”Wrócę do Jerozolimy w miłosierdziu, Mój Dom zostanie w nim zbudowany … a […]

Jitro

Parsza Jitro – Księga Szmot  (שְׁמוֹת) – Księga Wyjścia, rozdziały  18:1 – 20:23 Jitro (יִתְרוֹ) — jest to imię własne kapłana Midianu, teścia Mojżesza, wyraz jako pierwszy w tym rozdziale, określa nazwę Parszy (Księga Wyjścia 18:1). Parsza Jitro jest 17-m […]

Chasydzi na Mazowszu – historia – Ostrołęka:

Ostrołęka (w jidysz Ostrolenke) miała prawa miejskie już przed 1373 rokiem. Jednak do schyłku XVIII wieku miasto było dla Żydów zamknięte. W 1808 roku 99 mieszkających tam Żydów stanowiło zaledwie 5% ogółu populacji. W kolejnych latach gmina żydowska szybko rosła i […]

Chasydzi na Mazowszu – historia – Parysów

Parysów (w jidysz Porisow) uzyskał prawa miejskie w 1538 roku, ale nigdy nie rozwinął się w większy czy ważniejszy ośrodek miejski. W 1827 roku miasteczko liczyło 786 mieszkańców, z czego 220 (28%) było Żydami. W XIX wieku ten odsetek stopniowo wzrastał. […]

Chasydzi na Mazowszu – historia – Piaseczno

Piaseczno – (w jidysz Piaseczna) to osada z XIII wieku, od 1429 roku miasto na prawie chełmińskim. Jak wiele sąsiednich miast, Piaseczno było wielokrotnie niszczone przez wojny i pożary. W końcu XVIII wieku mieszkało tam około 500 osób. W 1808 roku […]

Hebrajskie miesięcy – nazwy

Dlaczego w hebrajskim kalendarzu są przyjęte babilońskie nazwy miesięcy żydowskich? W epoce przedbabilońskim znajdujemy w Torze tylko cztery miesiące w kalendarzu, które są identyfikowane według nazw: Pierwszy miesiąc – Nissan: Awiw (1) Drugi miesiąc – Ijar : ZiW (2) Siódmy […]

Chasydzki Szlak Mazowsza

Od połowy XIX w. do wybuchu II Wojny Światowej, chasydzi stanowili większość społeczności żydowskiej na Mazowszu. To właśnie z mazowieckich miast i miasteczek wywodzi się wiele słynnych dynastii chasydzkich i choć od dawna nie działają one w Polsce, to do […]

10 plag egipskich

Torą w swoich rozdziałach Waera oraz Bo opisuje 10 plag, które Najwyższy zesłał na Egipt – Micraim, by uparty faraon wreszcie wyswobodził naród żydowski. Dlaczego właśnie 10 plag egipskich?  Objaśnienia na podstawie nauk naszych mędrców: Wiemy, że B-g nie robi […]

Kochaj bliźniego swego

Nie ma bardziej mylnego i szkodliwego dla Żydów, niż panująca opinia, że Żydem jest ten, kto „wyłącznie się modli i przesiaduje w synagodze”.  Taka opinia doprowadza do wniosków, że niektórzy Żydzi są „bardziej żydowscy”, inni „mniej żydowscy”, a wielu Żydów […]

8 faktów o hebrajskim miesiącu Szewat

Miesiąc Szewat według hebrajskiego kalendarza. Chociaż nie jest tak dobrze znany jak hebrajskie miesiące Tiszrej, kiedy świętujemy Rosz HaSzana oraz Nissan, kiedy świętujemy Pesach, Szewat jest miesiącem obfitującym w symbolikę i znaczenia. 1. Jest to jedenasty miesiąc w Torze Tora […]

Bo

Parsza Bo – Księga Szmot  (שְׁמוֹת) – Księga Wyjścia, rozdziały  10:1 – 13:16 Bo — w tłumaczeniu z języka hebrajskiego oznacza “Idź”, występuje jako pierwsze  słowo, gdy B-g przemawia do Mojżesza (Księga Wyjścia 10:1). Parsza Bo jest 15-m w kolejności […]

Koszerne jedzenie: co sprawia, że jedzenie jest koszerne, czy nie?

Słowo „koszerny” w języku hebrajskim oznacza „odpowiedni” lub „właściwy”, „dozwolony” Gdy by zapytać kogokolwiek „z ulicy” o opisanie – co to jest koszerne jedzenie, często można usłyszeć, że jest to jedzenie „pobłogosławione przez rabina”. Jednak słowo „koszerne” oznacza, że jest […]

Chasydzi

Kim są chasydzi i czym jest chasydyzm? O chasydach, genezie nauki chasydzkiej – chasydyzmie i głównych kierunkach jego rozwoju. Wśród Żydów aszkenazyjskich (głównie osiedleńcy z żydowskich społeczności europejskich) szczególnie rozpowszechniony jest ruch chasydzki. Ruch chasydzki powstał na Podolu około połowy […]

Aszkenazyjczycy

Aszkenazyjczycy, inaczej Żydzi aszkenazyjscy – Żydzi pochodzący z rejonów Europy Środkowej, zamieszkujący Europę Środkowo-Wschodnią – Niemcy, Polska, Białoruś, Litwa, Ukraina i Rosja to kraje, w których ci ludzie żyli przez wiele stuleci. Termin pochodzi od słowa „Aszkenaz” – semickiej nazwy […]

Szmot

Parsza Szmot – Księga Szmot –  (שְׁמוֹת) – Księga Wyjścia, rodziały 1:1 – 6:1 Szmot — w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza “imiona”, występuje jako drugi zwrot w parszy. Ta Parsza jest 13-m w kolejności tygodniowym odcinkiem czytania w cyklu […]

9 Tewet – Saddam Husajn powieszony

Dnia 9 Tewet roku Saddam Husajn powieszony (rok 2006 według kalendarza greg.) Po uznaniu go winnym zbrodni przeciwko ludzkości, iracki dyktator w latach 1979–2003 Saddam Husajn został skazany na śmierć. Hussein był odpowiedzialny za inwazję na Kuwejt, która wywołała pierwszą […]

9 Tewet – „Sprawa Drejfusa”

Alfred Dreyfus zwolniony z wojska (1895) Alfred Dreyfus, kapitan armii francuskiej, został fałszywie oskarżony o zdradę, głównie ze względu na swoją żydowską tożsamość. W tym dniu został formalnie pozbawiony rangi, po czym został deportowany na „Wyspę Diabła”, gdzie przebywał ponad […]

5 Tewet

Wieść o klęsce Jerozolimy dociera do Babilonii (422 p.n.e.) W roku 434 pne król babiloński Nebukadneccar najechał Judeę i wygnał do Babilonu króla Jehojachina i tysiące judejskich notabli. Jedenaście lat później armia Nabuchodonozora ponownie najechała na Jerozolimę, podpalając Świątynię i […]

3 Tewet

Śmierć Jakuba Franka (1791) Jakub Frank twierdził, że jest reinkarnacją oszukańczego Mesjasza Szabtaja Cwi. W połowie XVIII wieku starał się stworzyć nową religię, która łączyłaby zarówno judaizm, jak i chrześcijaństwo, prowadząc do powstania sekty frankistów, skupionej w Polsce. Wielu ówczesnych […]

21 Kislew

Aleksander w Jerozolimie (313 p.n.e.) Dnia 21 Kislew roku 3448 od stworzenia świat (313 r.p.n.e.) doszło do historycznego spotkania pomiędzy Szymonem HaCadykiem i Aleksandrem („Wielkim”) Macedońskim. Samaryjczycy, zaciekli wrogowie Żydów, przekonali Aleksandra, że odrzucenie przez Żydów jego wizerunku w Świątyni […]

Ezra Skriba i Nehemiasz – 1 Aw

Historia Ezry Skriby przenosi nas prawie 30 stuleci wstecz, do czasu, gdy Żydzi powrócili z niewoli babilońskiej, odbudowali Beit-Hamikdasz i zaczęli żyć jako wolny naród na własnej ojczystej ziemi. W 3408 roku trwała budowa Drugiej Świątyni w Jerozolimie. Jerozolima ponownie […]

Wajeszew

Parsza Wajeszew – Bereszit – בראשית (Ks. Rodzaju) 37:1–40:23 Wajeszew – w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza „i osiadł”, jest to pierwszy wyraz w tej parszy. Parsza Wajeszew jest 9-ą w cotygodniowym czytaniu Tory w cyklu rocznym, odpowiednio – 9-ą w Księdze Bereszit. […]

Kislew 19

Z listu mojego ojca*: 19 Kislew… święto, podczas którego „On odkupił naszą duszę w pokoju” [1] i dane nam oświecenie i witalność naszej duszy, ten dzień to Rosz HaSzana, ponieważ Chasyd zostawił nam w spadku przez naszych świętych przodków [2], […]

15 Kislew – Rabi Jehuda HaNasi

Rabin Judah Książe – Jehuda HaNasi (188 n.e.) Rabin Judah Książe – znany również jako Rabbeinu Hakadosz („nasz święty mistrz”) lub jako Jehuda HaNasi – został mianowany nasi – duchowy i cywilny przywódca całej społeczności żydowskiej – po śmierci swojego […]

Wajiszlach

Parsza Wajiszlach – Bereszit – בראשית (Księga Rodzaju)  32:4 – 36:43 Wajiszlach lub Waiszalach – w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza „i wysłał”,  jest to pierwszy wyraz w tej parszy.  Parsza Wajiszlach jest 8-ą w cotygodniowym czytaniu Tory w cyklu […]

Budowa Świątyni zakończona

Dzieł 1 Cheszwan roku 827 p.n.e. udowa Świątyni została zakończona. Świątynia, której budowa zajęła siedem lat, została ukończona przez króla Salomona w miesiącu MarCheszwan (1 Król. 6:38), (aczkolwiek istnieją niektóre rozbieżności co do dokładności daty). (Poświęcenie zostało jednak przesunięte do […]

11 Tiszrei – Darowizny na Miszkan

Darowizny na Miszkan (Przybytek Zboru) (1313 p.n.e.) Następnego dnia po zejściu z góry Synaj w Jom Kipur, niosąc w rękach Tablice (drugie) z Dekalogiem, zebrał Mojżesz naród izraelski i przekazał im Życzenie Najwyższego – zbudować Miszkan, aby Szechina – B-ska […]

11 Tiszrei – Porady Jitro

Porady Jitro dla Mojżesza (1313 p.n.e.) Dzień po zejściu Mojżesza z góry Synaj – dzień po Jom Kippur, jego teść Jitro spotkał go, próbującego w pojedynkę rozsądzić naród żydowski w związku z wykonaniem złotego cielca. To skłoniło go do udzielenia […]

Dzień przed Jom Kippur – świąteczne posiłki

Dzień przed Jom Kippur jest Jom Tov, świątecznym dniem; bo chociaż jesteśmy przygotowani do bycia sądzonymi w niebiańskiej sali sądowej za nasze czyny w minionym roku, w sercu jesteśmy pewni, że B-g jest Miłosiernym Sędzią i zadekretuje dla nas rok […]

7 Tiszrei

Dzień urodzin Zebuluna Zabulun, syn Jakuba i Lei (Księga Bereszit), dziesiąty z dwunastu synów – założycieli Dwunastu Plemion Izraela, urodził się dnia 7 miesiąca Tiszrei. Dożył 110 lat. (wg Jalkut Szimoni, Szemot, remez 162)

Szabat Tszuwa

Szabat między Rosz haSzana a Jom Kipur nazywany jest Szabat Szuwa – Szabatem Powrotu, ponieważ jego specjalna haftarah zaczyna się od słów Szuwa Izrael „Powrót Izraelu”, z proroctwa Ozeasza. Jest również określany jako Szabat Teszuwa, ponieważ przypada podczas Dziesięciu Dni […]

Co się je na Rosz haSzana

Zgodnie z tradycją, świąteczny stół w Rosz haSzana z pewnością musi zawierać główne owoce Izraela: ryby, zieloną cebulkę, buraki, jabłka, marchew, dynię, fasolkę szparagową, granat i daktyle. Każdy z produktów symbolizuje dobro, które czeka na człowieka w nowym roku. Na […]

Taszlich

Taszlich*- łowienie wiedzy Przed zachodem słońca drugiego dnia Rosz haSzana według pradawnej żydowskiej tradycji odprawia się ceremonię Taszlichu – symbolicznego odrzucenia grzechów.                                     […]

1 Elul – proroctwo Ageusza

Proroctwo Aggeusza – inspiracja do budowy Drugiej Świątyni (353 p.n.e.) Dnia 1 Elul roku 353 p.n.e. prorok Aggeusz otrzymał B-skie przesłanie, aby przekazać je „Zerubawelowi, synowi Sze’altiela, ówczesnemu władcy Judy i Jozuemu, synowi Jehozadaka Najwyższego Kapłana” (Ks.Aggeusza 1:1), instruując ich, […]

Balak

Parsza Balak – Księga Bamidbar (Księga Liczb) 22:2 – 25:9 Balak – w tłumaczeniu z języka hebrajskiego oznacza „dewastator”. Jest to 40-te cotygodniowe czytanie Tory w cyklu rocznym i siódme w Księdze Liczb (Bemidbar). Tekst Parszy Balak zawiera 5’357 hebrajskich […]

Prorokini judaizmu

Prorokini judaizmu. Według Talmudu było 48 proroków mężczyzn i siedem prorokiń narodu żydowskiego.  Ogólnie rzecz ujmując, Talmud „kwalifikuje”, że w judaizmie było o wiele więcej  proroków – wymienia liczbę [nawet] 1.200.000.   Jednak proroków, których przesłanie było istotne dla przyszłych […]

Behaalotcha

Behaalotcha, Behaalotcha – Bamidbar (Księga Liczb), 8:1–12:16 – בְּהַעֲלֹתְךָ – w tłumaczeniu z języka hebrajskiego oznacza “gdy wstaniesz” – jest 36-ą tygodniową Parszą w rocznym cyklu czytania Tory I trzecią w Księdze Bamidbar (Księdze Liczb). Tekst Parszy składa się z […]

10 Siwan

Dzień 10 Siwan 1904 roku – jorcait/rocznica śmierci Klonimus Wolf’a Wissotzky (1824–1904) , syna biednych rodziców, który założył firmę „The Wissotzky Tea” w 1849 roku i zyskał miano „Króla Rosyjskiej Herbaty”. Był wielkim żydowskim filantropem i wezwał do osiedlenia się Żydów […]

28 Ijar

Rocznica odejścia z tego świata Samuela (877 r.p.n.e.) Prorok Samuel (931-877 p.n.e.) był jedną z najważniejszych postaci w historii żydowskiej; nasze mędrcy opisują go jako postać łączącą w sobie cech Mosze Rabejnu i Aharona Kohena – „razem wsięci”. Samuel był […]

Lag B’Omer – Ognisko płonie

Ognisko płonie rozjaśnia świat… Święto Lag ba-Omer (które obchodziliśmy parę dni temu) – święto ognisk i łucznictwa….. Piękne święto pełne dobra i miłości… Trochę historii. W dniu 18 Ijar rozpalamy ogniska nie po to, by grillować kebaby, ale żeby przypomnieć […]

Szmita

Rozdział Tory Behar zaczyna się od micwy  Szmita  nazywanej również Szabatem Wiekuistemu – Szabatem dla ziemi.     Co to jest Szemita? Główne zasady Roku Szbatowego: rozgrzeszenie pożyczek/zadłużeń, powstrzymanie się od wszelkich prac polowych i duchowy cel w.w. Gdy tylko […]

4 Ijar – ocalenie Majmonidesa (Majmonides-Ramabam)

Ocalenie Maimonedesa (1165) Dnia 4 Ijar jest dniem ocalenia Majmonidesa – Rabina Mojżesza Ben Maimon (1135-1204). Majmonides był wielkim uczonym, halachistą, również lekarzem, filozofem i przywódcą społeczności, nazywany równięż „Rambam” – akronim od pełnego imienia i nazwiska. Majmonides obchodził ten […]

3 Ijar

Bojkot w Ankonie (1556) Po tym, jak Żydzi zostali wygnani z Portugall dnia 22 Tewet roku 5257 od stworzenia świata (w 1496 r.) wiele Żydów jednak zdecydowało się pozostać w swoich domach, w mieście gzie przeżyli wiele lat. By uniknąć […]

27 Nissan – Powstanie w Warszawckim Getto

Powstanie w getcie warszawskim (1943) Latem 1942 r. z Warszawy do Treblinki wywieziono ok. 300 tys. Żydów. Gdy doniesienia o masowych mordach w ognisku zagłady dotarły do Getta Warszawskiego, zaczął formować się zorganizowany ruch oporu, któremu udało się przemycić do […]

22 Nissan

Okrążenie Jerycha (1273 r.p.n.e.) Wkrótce po przekroczeniu Jordanu i wejściu do Ziemi Kanaan, kolejnym krokiem Żydów było wejście do otoczonego murami i silnie ufortyfikowanego miasta Jerycho. Zgodnie z rozkazem przywódcy Joszua dnia 22 miesiąca Nissana Izraelici okrążyli Jerycho, otaczając mury […]

Pesach – przygotowania do sederu

Wskazówki według „Szulchan Aruch” 1. Gdy Erew Pesach nie zbiega się z Szabatem, stół do sederu należy nakryć w godzinach popołudniowych, tak aby po powrocie z synagogi od razu przystąpić do Sederu. Służy to również temu, by zapobiec zasypianiu małych […]

Caw

Parsza Caw – Księga Wajikra (Księga Kapłańska)  6:1- 8:36 Wyraz Caw (צַו ) w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza „rozkaz” i jest to szóste słowo w treści Parszy (6:2). Caw jest drugą tygodniową częścią czytania Tory w Księdze Wajikra i 25-ą  […]

Miszpatim – po Synaju – prawa żydowskie-prawa ludzkie

Mówi się, że najbardziej zagadkową rzeczą w Parszy Tory Miszpatim jest sama parsza .  Jest to pierwsza parsza po objawieniu na Synaju i można się było spodziewać, że po tym objawieniu Tora zajmie się wzniosłymi, duchowymi sprawami. Zamiast tego Tora […]

Beszalach

Parsza Beszalach – Ks. Szmot  (שְׁמוֹת) – Ks. Wyjścia, rozdziały  13:17-17:16: Beszalach — w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza “gdy uwolnił”.  Parsza Beszalach jest 16m w kolejności tygodniowym odcinkiem czytania w cyklu rocznym  Tory i czwartym w Księdze Wyjścia. Tekst […]

16 Tewet

Ocalenie Żydów w Bagdadzie (1638) Tego dnia Murad IV, Sułtan Imperium Osmańskiego, odbił Bagdad od perskiego szacha po czterdziestodniowym oblężeniu. Żydzi z Bagdadu, którzy cierpieli pod rządami szacha, obchodzili ten dzień każdego roku, chwaląc B-ga za uratowanie ich spod panowania […]

Zot Chanukah

„Zot Chanukah” – jest to ósmy dzień Chanuki jest również znany jako Zot Chanuka (dosł. „To jest Chanuka”), po kluczowym wyrażeniu w specjalnym czytaniu „Chanuka Tora” na ten dzień (Liczb, 7:54-8:4). W kalendarzu żydowskim dzień zaczyna się tuż po zmroku; […]

Micwy – co to jest micwa?

Jeśli chodzi o przykazanie, wszystkie zewnętrzne bariery i przeszkody, stojące na drodze jego spełnienia, znikają, ponieważ przykazania są tym jedynym,  co naprawdę istnieje. Micwa – co to znaczy Proste (bezpośrednie) znaczenie słowa micwa to rozkaz/nakaz/ przykazanie. W tym znaczeniu występuje […]

12 Faktów o miesiącu Kislew

Warto wiedzieć – dwanaście faktów o miesiącu Kislew. 1. Jest to miesiąc dziewiąty i jednocześnie trzeci. Rok żydowski ma (co najmniej) dwie „głowy”: miesiąc Nissan na wiosnę i Tiszrei na jesieni. Tak więc, licząc od miesiąca Nissan, Kislew jest miesiącem […]

Cheszwan – Marcheszwan

Warto wiedzieć, że: 1. Miesiąc Cheszwan = Marcheshvan Podobnie jak nazwy innych miesięcy używane przez współczesnych Żydów, obecna nazwa w tym miesiącu pochodzi z Babilonu. Istnieją jednak dwie odmiany tej nazwy: „nazwa własna” zapisana w Talmudzie i używana w dokumentach […]

Studiowanie Tory – trzy poziomy.

Nas Żydów nazywają „Narodem Ksiąg”, ponieważ nasz związek z nimi, przywiązanie do ksiąg stało się wręcz legendarne. Prawo nakazuje nam poświęcać każdą wolną chwilę na studiowanie. Kiedy rodzi się dziecko, życzymy jego rodzicom: „Obyś był godzien poprowadzić go do Tory”. […]

Wezot Habracha

Wezot HaBracha – Księga Dwarim (Ks. Pwt Prawa) 33:1-34:12 Wezot HaBracha— w tłumaczeniu z języka hebrajskiego oznacza „a oto błogosławieństwo..” – są to pierwsze słowa tej Parszy.  Wezot HaBracha jest 54 i ostatnim rozdziałem cotygodniowego czytania Tory w cyklu rocznym […]

Święto Sukkot – 13 faktów.

1. Sukot rozpoczyna się w czasie pełni księżyca. Żydowskie święto Sukot rozpoczyna się o zmroku 15 dnia żydowskiego (księżycowego) miesiąca Tiszrei, kiedy księżyc jest w zenicie. Trwa przez kolejne siedem dni. Tuż bezpośrednio po Sukot rozpocznie się Święto Szemini Aceret […]

Chaje Sarah

Parsza Chaje Sarah – Bereszit – בראשית (Księga Rodzaju) 23:1 – 25:18 Chaje Sara też Chajej Sarah, Chaye Sarah lub Hayye Sarah—w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza “życie Sary” – jest to pierwszy wyraz w tej parszy. Parsza bieżącego tygodnia jest […]

Sztetl – żydowskie miasteczko

Jak i kiedy pojawiły się żydowskie miasteczka? Jakimi językami mówili ich mieszkańcy? Co jedli, w jakich warunkach mieszkali, gdzie pracowali i jak spędzali wolny czas? Trochę historii:   Skąd się wzięły gminy żydowskie? W miastach, w których większość mieszkańców stanowiła […]

12 Elul -Szósty Lubawiczer Rebbe przyjeżdża do USA

Szósty Lubawiczer Rebbe przyjeżdża do USA (1929). 12 Elul (16 września) 1929 r., dwa lata po uniknięciu kary śmierci nałożonej na niego przez rosyjski reżim komunistyczny i jego późniejszym wyjeździe z tego kraju (patrz: https://chabad.org.pl/vi-rebbe-zwolnienie-z-wiezienia/), Szósty Lubawiczer Rebbe, Rabin Josef […]

11 Elul – Josef Caro – zakończenie pracy nad komentarzami (1542)

W 1522 r. Rabin Josef Caro zaczął pisać Beit Josef, swój słynny komentarz do Arba Turim, wszechstronnego kodu halachicznego Jakowa Bena Ashera. Zaczął pisać ten komentarz w Adrianopolu w Turcji i kontynuował przez następne dwadzieścia lat, podczas których przeniósł się […]

Ki Tawo

Parsza Ki Tawo – Księga Dwarim – (דברים) – Księga Powtórzonego Prawa, 26:1 – 29:8 Ki Tawo — w tłumaczeniu z języka hebrajskiego oznacza “gdy wejdziesz” lub “gdy wstąpisz”, lub “gdy przyjdziesz” , jest to pierwszy otwierający treść wyraz w […]

7 Elul

Ponowny ślub rodziców Mojżesza (1394 r.p.n.e.) „…A synowie Izraela rozplenili się i rozrodzili i rozmnożyli, i wzmogli się wielce… I rzekł król Egiptu do ludu swego: „Oto lud synów Izraela zbyt liczny i silny dla nas. Otóż poczynimy sobie mądrze […]

SLICHOT

Slichot – modlitwy o przebaczenie grzechów. Zwyczaj czytania Slichot. Na przestrzeni miesiąca Elul tradycja nakazuje zbierać o godzinie porannej straży (ostatnia trzecia część nocy), gromadzić się w synagogach i czytać slichot („przeprosiny”) – teksty i modlitwy nawołujące do pokuty. Te […]

Sir Moses Montefiore – nasz wielki rodak – 16 Aw

Wiele organizacji, instytucji nosi imię (jako patrona) Sir Mosesa Montefiore’a – a jednak ilu z nas obecnie wie, kim on był?  Nawet w Richmond w stanie Wirginia jest cmentarz nazwany imieniem Sir Mosesa Montefiore, podobnie jak w Nowym Jorku; Filadelfii; […]

18 Tammuz – Złoty cielec zniszczony

Złoty cielec zniszczony (1313 p.n.e.) Dnia 18 Tammuz roku 1313 p.n.e. Mojżesz zniszczył Złotego Cielca i ponownie wstąpił na górę Synaj, aby błagać Wszechmogącego o wybaczenie narodowi żydowskiemu. (Exodus 32:20; Talmud Taanit 30b; również kartki z historii biblijnej 16 i […]

Pinchas

Parsza Pinchas – Księga Ba’midbar ( Księga Liczb) 25:10 – 30:1 Pinchas lub Pin’has – jest to imię, syna Kohena – szósty wyraz i pierwszy charakterystyczny w tej Parszy, która stanowi 41-szy rozdział czytania Tory w cyklu rocznym oraz ósmy w […]

Chukat

Parsza Chukat – Bemidbar (Księga Liczb) 19:1 – 22:1 Chukat –חֻקַּת  — w tłumaczeniu z języka hebrajskiego oznacza “dekret, rozporządzenie, prawo obywatelskie” — jest to 39-ta cotygodniowa Parsza w rocznym cyklu czytania Tory i 6-ta w Księdze Liczb (Bamidbar).  Parsza […]

3 Tammuz – Joszua wstrzymuje słońce

Joszua zatrzymał słońce (1273 p.n.e.). Dnia 3 miesiąca Tammuz roku 2488 od stworzenia (1273 p.n.e.) Joszua prowadził naród żydowski w jednej z bitew o podbój Ziemi Izraela. Zwycięstwo było bliskie, ale zapadła ciemność. „Słońce” – zawołał Joszua – „świeć nadal […]

1 Tammuz – Pogromy w Sewilli

Pogromy w Sewilli (1391rok) Zdarzyło się to dnia 6 czerwca 1391 r., gdy społeczność żydowska Sewilli obchodziła Rosz Chodesz miesiąca Tamuz, świętując, radując się i częstując wspaniałymi potrawami swoich nieżydowskich sąsiadów. Tłum chrześcijańskich fanatyków podżegany przez fanatycznego księdza Ferranda Martineza […]

25 Siwan – Egipcjanie pozywają Żydów

Egipcjanie pozywają Żydów (IV wiek p.n.e.). Oficjalni delegaci Egiptu pojawili się na dworze Króla Aleksandra Wielkiego, Króla Macedonii w czasach panowania na ziemiach izraelskich, domagając się od Żydów zapłaty – restytucji za całe egipskie złoto i srebro, które zabrali ze […]

Czym jest Tora

Tora może oznaczać: naukę i prawa, pouczenia, ale też zbór wszystkich słów, objawionych Izraelowi i przekazane w pięciu księgach – Tora Pisana – Pięcioksiąg Mojżeszowy. Mojżesz spisał wszystkie Pięć Ksiąg Tory pod dyktando B-ga. Tora opowiada o tym jak B-g […]

Góra Synaj

Święto Szawuot – Dzień nadania Tory, gdy lud Izraela zgromadził się u podnóża Góry Synaj… Ale dlaczego nadanie Tory odbyło się właśnie tam, na niewysokiej górze? 🤔 Odpowiedź na to pytanie można znaleźć m.in. księdze w Me’am Loes (rozdział Szmojs, […]

Emor

Parsza Emor – Wajikra (Księga Kapłańska) 21:1 – 24:23 Emor – אֱמֹר w tłumaczeniu z języka hebrajskiego oznacza “mówić, powiedzieć”, jest to piąte słowo i pierwszy charakterystyczny wyraz tej Parszy. „Emor” jest 31-ą częścią w rocznym cyklu czytania Tory i […]

5 Ijar – Porażka Napolena

Armia Napoleona nie zdołała podbić Akkę (rok 1799) Próba podboju Akki na Północy Izraela była istotną częścią śródziemnomorskiej kampanii Napoleona przeciwko Imperium Osmańskiemu. Jednak miejscowe wojska, nadzorowane przez żydowskiego doradcę Paszy, Chaima Parchi, dzielnie wytrzymały dwumiesięczne oblężenie. Po ostatniej próbie […]

5 Ijar – Dzień Niepodległości Izraela

Proklamacja Państwa Izrael (1948 = 5708)  Brytyjski mandat do rządzenia Ziemią Świętą wygasł w piątek 14 maja 1948 r. Uchwała ONZ przyjęta sześć miesięcy wcześniej zatwierdziła ustanowienie państwa żydowskiego w biblijnej ojczyźnie narodu żydowskiego. Tego popołudnia w Tel Awiwie ogłoszono […]

Cel wolności

Okres pomiędzy Pesach a Szawuot, Świętem Wyzwolenia a Świętem Nadania Tory, oznaczony jest liczeniem Omeru. W pewnym sensie święto Szawuot jest wypełnieniem, punktem szczytowym Pesach. W odniesieniu do narodu żydowskiego znaczenie tego jest oczywiste – Izrael nie stał się narodem […]

26 Nissan – jorcajt Joszua

Odejście z tego świata Joszua (Jozuego) (1245 r. p.n.e.). Joszua (1355-1245 p.n.e.), któremu Mojżesz według nakazu Haszem przekazał przywództwo nad ludem Izraela po swojej śmierci ( dnia 5 Adar Mojżesz tuż przed śmiercią przekazał przywództwo Joszua) i który wprowadził Izraelitów […]

Szmini

Parsza Szmini  – Księga Wajikra (Księga Kapłańska), 9:1-11:47 Szmini (שְּׁמִינִי ) w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza „ósmy”, jest to trzeci wyraz w tej Parszy. Szmini jest  trzecią tygodniową częścią czytania Tory w Księdze Wajikra i 26-ą  tygodniową częścią czytania […]

Krótki przewodnik na Pesach

SEDER PESACH KROK PO KROKU Krótki przegląd praw i zwyczajów świątecznych oraz przygotowania do nich. Pesach, Święto Wyjścia z Egiptu. Można to nazwać czasem narodzin narodu żydowskiego.  W Pesach świętujemy wyzwolenie z niewoli – zarówno fizycznej, jak i duchowej.  Święto trwa […]

6 Nissan

Miasto Afula zostało założone dnia 6 Nissan (1925) Miasto Afula w północnym Izraelu zostało założone dnia 6 Nissan (1925 rok) jest ważnym ośrodkiem przemysłowym Dolnej Galilei. Z powodu swojego geograficznego położenia na strategicznym skrzyżowaniu w Dolinie Jezreel jest często nazywane […]

Chamec – na Pesach – Szulchan Aruch

Chamec Szulchan Aruh – wybrane: 1. Istnieje sześć przykazań Tory związanych z zakazem jedzenia chameca w okresie Święta Pesach:  1) zakaz jedzenia chamecu od południa dnia 14 Nissan, czyli w przeddzień 1. Pesach;  2) zakaz spożywania chamecu przez wszystkie siedem […]

2 Nissan – Pierwsza „Czerwona Jałówka”

Przygotowano pierwszą „Czerwoną Jałówkę” (1312 r.p.n.e.) Drugiego dnia Nissan, dzień po inauguracji Tabernakulum Miszkanu, Mojżesz przygotował pierwszą Czerwoną Jałówkę, aby rytualnie oczyścić Naród Żydowski, przygotowując się do wprowadzenia Jagnięcia Pesachowego do nowo wzniesionego Sanktuarium.

1 Nissan – Śmierć Nadawa i Awihu (1312 r.p.n.e.)

Śmierć Nadawa i Awihu (1312 r.p.n.e.). W dniu inauguracji Miszkanu „Nadaw i Awihu, synowie Aarona, każdy ze swoim zapalonym kadzidłem weszli do Miszkanu. Ogień kadzideł nie był ogniem od B-ga – był „cudzym” – nieświęconym, uczynili coś czego Haszem nie […]

1 Nissan – Inauguracja Miszkanu

Inauguracja Miszkanu (1312 r.p.n.e.). Ósmego dnia po 7-dniowym okresie szkolenia i inicjacji wzniesiono przenośny Mishkan („Tabernakulum” lub „Sanktuarium”) zbudowany przez naród Izraela na pustyni Synaj, Aaron i jego synowie zaczęli służyć jako kapłani, a Boska Obecność zamieszkała w Miszkanie; specjalne […]

1 Nissan – kalendarz żydowski

Początek Kalendarza żydowskiego (1313 p.n.e.) Dnia Pierwszego miesiąca Nissan roku 2448 od stworzenia świata (1313 r.p.n.e. – dwa tygodnie przed Wyjściem z Egiptu) B-g pokazał Mojżeszowi sierp księżyca i powiedział mu: „Kiedy zobaczysz taki księżyc, uświęć [nowy miesiąc]. „ To […]

Nissan – Praojcowie

Praojcowie (1813-1506 p.n.e.) Według Talmudu trzej Patriarchowie narodu żydowskiego – Abraham (1813-1638 p.n.e.), Icchak (1713-1533 p.n.e.) oraz Jakub (1653-1506 p.n.e.) – wszyscy urodzili się i zmarli w miesiącu Nissan.

1 Nissan – Stworzenie Człowieka

Stworzenie Człowieka (w myśli) (3761 r.p.n.e.) Talmud (Rosz Haszana 10b-11a) przytacza dwie opinie na temat daty stworzenia wszechświata przez B-ga: według Rabina Eliezera: „Świat został stworzony w miesiącu Tiszrei” (tzn szósty dzień stworzenia – dzień w którym B-g stworzył Adama […]

27 Adar

Rocznica śmierci Króla Sedekiasza (397 p.n.e.) Sedekiasz był ostatnim Królem Królewskiego Domu Dawida, który panował na Ziemi Świętej. Wstąpił na tron w roku 434 p.n.e., po tym jak Król Nabuchodonozor z Babilonii (który panował w Królestwie Judy) wygnał Króla Jekoniasza […]

23 Adar (2)

Miszkan został w pełni ustawiony po raz pierwszy. Rozpoczęcie Siedmiu Dni 'Szkoleniowych’ (1312 r.p.n.e.) Lud Izraela rozpoczął budowę Miszkanu (zwany także „Tabernakulum” – przenośne Sanktuarium, w którym przebywała pośród ludu B-ska Obecność w trakcie przejścia przez pustynię) w dniu 11 […]

Miszkan – 15 faktów

Miszkań – pierwsza Świątynia – o tym warto wiedzieć: 1. To była przenośna Świątynia. Miszkan oznacza po prostu „miejsce zamieszkania” i odnosi się do przenośnego kompleksu, w którym B-g zechciał zamieszkać wśród Izraelitów: ” I zbudują mi świątynię, abym mieszkał […]

15 Adar – Szuszan Purim

„Megillah Esther (9:18-19) nakazuje, by w miastach otoczonych murami świętowanie Purim odbywało się jeden dzień później.  W czasie, gdy rozgrywały się wydarzenia opisane w Megilliah Esther (Księdze Estery), stolicą królestwa Persji było miasto Szuszan (dzisiejszy Szusz w Iranie).  Dnia 13 Adar […]

22 Faktów o Hebronie, o których trzeba wiedzieć

1. Hebron jest jednym z czterech świętych miast Izraela. Izrael ma cztery święte miasta: Jerozolimę, Tyberiadę, Safed i Hebron. Hebron jest jedynym, w którym Żydzi stanowią obecnie niewielką część populacji, ale zajmuje szczególne miejsce w sercach narodu żydowskiego. 2. W […]

24 Szewat – Proroctwo Zachariasza

Proroctwo Zachariasza (351r.p.n.e.) „24 dnia 11 miesiąca, który jest miesiącem Szewat, w drugim roku panowania Dariusza, słowo B-ga dotarło do Zachariasza, syna Berechiasza, syna Ido proroka:„… powrócę do Jerozolimy w miłosierdziu, Mój dom zostanie w niej zbudowany … a Pan […]

Rabin Menasseh Ben Israel

Nasi wielcy uczeni – kartka z historii narodu żydowskiego – 21 Szwat: Pierwszy Żyd, któremu wydano zezwolenie na stały pobyt i zamieszkanie w Anglii (1657) po wielu stuleciach całkowitego zakazu osiedlenia się.  Stało się to dnia 4 lutego 1657 r./ […]

21 Szewat

Pierwszy Żyd, któremu wydano zezwolenie na stały pobyt i zamieszkanie w Anglii (1657) po wielu stuleciach całkowitego zakazu osiedlenia się.  Stało się to dnia 4 lutego 1657 r./ 21 Szewat 5417  Oliver Cromwell, Lord Protector Anglii, wydał zgodę na pobyt […]

20 Szewat

Dzień urodzin Aszera (1562 p.n.e.) Aszer, syn Jakuba, urodził się 20 Szewat w 2199 roku od stworzenia świata (1562 p.n.e). Według niektórych relacji jest to także data jego śmierci.

2 Szewat

Świętowanie z okazji śmierci ciemiężcy Aleksandra-Yannai (76 p.n.e.) Hasmoneanski Król Alexander-Yannai (Jannaeus), zdeklarowany wróg żydowskich Mędrców, zmarł w tym dniu. Tak wielkie było jego okrucieństwo i bezwzględność, z jaką prześladował Mędrców i tych lojalnych wobec nich (około 50 000 zabitych […]

2 Szewat

Jorcajt (rocznica śmierci) Chasydzkiego Rabina Meszulama Zuszy z Anipoli (1800) – mistrza (1718? -1800), ucznia Drugiego Przywódcy Chabadu, Rabina Dowbera z Mędzyrzecza. Rabin Zusza wyróżniał się swoją ogromną wiedzą, erudycją i wielką pobożnością, a jednocześnie był człowiekiem niezwykle skromnym. Charakterystyczne […]

Szakszuka

SZAKSZUKA: Danie „do wszystkiego” oraz podstawowy element tzw „izraelskiego śniadania” też idealny posiłek na każdą porę dnia – klasyczna izraelska potrawa z jajek Czas przygotowania – 30-60 min Trudność – łatwa Rodzaj – parwe, wege, niski poziom węglowodanów, bezglutenowe, bez […]

21 Tewet

21 Tewet – urodziny Szymona syna Jakuba: Dnia 21 Tewet roku 1567 p.n.e. urodził się Szymon, drugi syn Jakuba i Lei i założyciel jednego z dwunastu plemion narodu żydowskiego – „Szymeonici”. Był to rok 2194 od stworzenia świata, dziewięć lat […]

20 Tewet – Pierwszy druk Talmudu

Druk Talmudu (1483) Pierwszy tom Talmudu Babilońskiego, traktatu Berachota, został wydrukowany w Soncino we Włoszech dnia 20 Tewet roku 5244 od stworzenia świata (1483). Talmud to zbiór pism obejmujących pełną gamę żydowskiego prawa i tradycji, opracowanych i zredagowanych między III […]

20 Tewet – rocznica śmierci Majmonidesa

Rabin Mojżesz ben Maimon, talmudysta, halachista, lekarz, filozof i przywódca społeczności, znany w świecie żydowskim pod skrótem „Rambam”, a dla całego świata jako „Majmonides”, zmarł w Egipcie dnia 20 Tewet w 1204 r. ( 4965 roku od stworzenia świata).

17 Tewet – Pierwsza Synagoga w Nowym Jorku

17 Tewet – pierwsza Synagoga w Nowym Jorku. W 1684 r. grupa hiszpańskich i portugalskich Żydów, którzy uciekli do Ameryki przed represjami Inkwizycji, odprawiła nabożeństwo wieczorne na Rosz Haszana w Nowym Amsterdamie, powstała wówczas Kongregacja Shearith Israel („Resztka Izraela”). Dnia […]

Szabat – Chazak

We wspólnotach aszkenazyjskich panuje zwyczaj, że na zakończenie czytania / studiowania każdej z Pięciu Ksiąg Mojżeszowych zgromadzeni w synagodze radośnie wołają (stojąc): „Chazak, chazak, venitchazek!” („Bądź silny, bądź silny, a my będziemy silni!”), a następnie ten, który czyta Torę, powtarza to […]

12 Tewet – Proroctwo Ezechiela

Ezechiel przepowiada upadek Egiptu (424 p.n.e.) Dnia 12 Tewet roku 424 p.n.e. Ezechiel prorokował, że Egipt zostanie zniszczony, jako kara za nie dotrzymanie powtarzanych obietnic dotyczących pomocy Izraelitom. „Powiedz: Tak mówi Pan B-g: Oto Ja jestem przeciwko tobie, faraonie, królu […]

Prawa Postów

Prawa postów publicznych w judaizmie. 1. Prorocy ustanowili przykazanie, aby pościć w dniach, w których  nasi przodkowi przeżywali trudne wydarzenia. Takie dni nazywane są dniami postów publicznych (3 Tiszrei-Post Gedalii, 10 Tewet, Post Esther, 17 Tamuz i 9 Aw). 2. […]

10 Tewet – oblężenie Jerozolimy

Oblężenie Jerozolimy (425 p.n.e.) Dnia 10 Tewet roku 3336 od Stworzenia Świata (425 r.p.n.e.) wojska babilońskiego imperatora Nabuchodonozora okrążyły Jerozolimę. Trzydzieści miesięcy później – dnia 17 Tammuz roku 3338 – mury miasta zostały zbużone, a dnia 9 Aw tego roku […]

8 Tewet

8 Tewet 246 r. p.n.e. – przekład Tory z języka świętego na język grecki. Drugie 'podejście’ przetłumaczenia Tory na język grecki (nieudana pierwsza próba była 61 lat wcześniej). Panujący greko-egipski Cesarz Ptolemeusz zarządził zgromadzenie 72 mędrców Tory, kazał ich umieścić w […]

Hej Tewes – Święto książki chasydzkiej (5 Tewet)

CHABAD ŚWIĘTUJE ŚWIĘTO KSIĄŻKI ŻYDOWSKIEJ (które trwa cały tydzień 🙂) Hei Tewet – 5 Tewet – Sąd Federalny w 1987 r. orzekł, że bezcenna biblioteka Agudasa Chasidei Chabad-Lubawicz nie jest własnością prywatną, ale należała i należy do chasydów Chabadu jako […]

10 Kislew

Wyzwolenie Rabina Dow Ber z Lubawiczów (1826) W 1826 r. Rabin Dow Ber z Lubawiczów (patrz wpis z kalendarza zdnia wczorajszego, 9 Kislew) został aresztowany pod zarzutem, że jego nauczanie judaizmu, nauk Tory, podważanie autorytetu władzy Cara itd. , ale […]

7 Kislew – spalenie Zwoju Ks.Lamentacji

Jehoaikim – spalił Zwój Ks.Lamentacji (3321 /-440) Jehoaikim, król Judy, spalił zwój podyktowany przez Proroka Jeremiasza i napisany przez jego ucznia Barucha, syna Neriasza. Ten zwój był Księgą Lamentacji i został napisany, aby ostrzec Króla o rychłym zniszczeniu Jerozolimy. (Jeremiasz […]

7 Kislew – Śmierć Heroda, króla Judei

Śmierć króla Heroda (3760/1) Herod przejął władzę po Dynastii Hasmoneuszy po tym, jak wszyscy zostali zabici. W obawie, że rabini podważą jego autorytet, zabił ich wszystkich, pozostawiając tylko Bava ben Butę. Później, z wyrzutów sumienia za swoje niecne czyny, morderstwa […]

10 Cheszwan – narodziny Gad’a

Gad, syn Jakowa i Zilpy, siódmy z Dwunastu Plemion, urodził się 10 miesiąca MarCheszwan. Dożył 125 lat.  Dwanaście plemion izraelskiego narodu. Jakow miał dwunastu synów: Reuwen, Simon, Lewi, Judah, Dan, Naftali, Gad, Aszer, Issachar, Zebulum, Josef, Benjamin. Potomstwo każdego z […]

7 Cheszwan

Ostatni Żyd wraca do domu. W okresie epoki Drugiej Świątyni (około 230 p.n.e.) dzień 7 miesiąca Cheszan zwykle był dniem kiedy Żydzi wracali do swoich domów. Żyd przybyły do Jerozolimy na wielkie święta z miejscowości najbardziej oddalonej od Świątyni z […]

24 Tiszrej

Powracający wygnańcy zobowiązują się przestrzegać Tory (335 p.n.e.) Żydzi, którzy wrócili do Erec Izraela wraz z Ezdraszem i Nehemiaszem, zgromadzili się tego dnia skruszeni, przepraszali za swoje czyny, podpisując dokument, w którym zobowiązali się zaufać B-gu i podążać Jego drogami. […]

25 Elul -odbudowa murów Jerozolimy

Dzień 25 Elul roku 335 p.n.e. – Mury jerozolimskie przebudowane. Odbudowa murów Jerozolimy – która legła w gruzach od czasu zniszczenia Pierwszej Świątyni przez Babilończyków 88 lat wcześniej – została ukończona przez Nehemię* dnia Elul 25 roku 3426 od stworzenia […]

25 Elul – Stworzenie świata

Stworzenie świata (3761r. p.n.e.) Pierwszy dzień stworzenia, kiedy B-g stworzył byt, czas, materię, ciemność i światło, był dniem 25 Elul. (Dzień Rosz Ha’Szana, kiedy obchodzimy „początek Jego dzieła tworzenia”, jest właściwie szóstym dniem Stworzenia, gdy świat osiągnął potencjał dla realizacji […]

24 Elul

Przygotowania do rozpoczęcia budowy Drugiej Świątyni (353 p.n.e.) Zainspirowany proroctwem Aggeusza, które padło dnia 1 Elul, Zerubawel, syn Szelaliela, władca Judy, i Jozue, syn Jehozadaka, najwyższego kapłana, rozpoczęli przygotowania do budowy Drugiej Świątyni (Ks. Aggeusza 1:15). Rzeczywiste prace budowlane rozpoczęły […]

23 Elul

Gołąb przyleciał z gałązką oliwną w dziobie  (2105 p.n.e.).  Stało się to w 301 dniu Wielkiego Potopu.  Po raz drugi Noach wysłał z Arki „wysłańca na zwiady” (pierwszym był kruk). Tym razem gołębia nie było długo, wrócił dopiero po całym […]

18 Elul = Chai Elul

Dzień 18 Elul to dzień urodzin Rabina Izraela Baala Szem Towa, założyciela chasydyzmu. Jest to również dzień urodzin założyciela Chabad Lubawicz, przywódca i pierwszy Rebbe – Szneur Zalman z Liady. Rabin Izrael Baal Szem Tow, założyciel chasydyzmu urodził się w […]

Chai Elul – 18 Elul

Narodziny Chasydyzmu. Dzień 18 miesiąca Elul,  nazywany też Chai Elul jest jednym z najbardziej charakterystycznych świąt chasydzkich. W tłumaczeniu z języka hebrajskiego słowo „chai” oznacza „życie”, a jego jego liczba wg gematrii – 18. Rabin Isroel Baal Szem Tow, twórca […]

17 Elul

Noah wysyła Gołębia (2105 p.n.e.) Po nieudanej próbie wysłania kruka z arki (patrz „Kartki historii biblijnej oraz historii judaizmu” z dn. 10 Elul), Noah wysłał gołębia z okna arki, aby sprawdzić, czy wielki Potop, który okrył ziemię, zmalał. „Lecz gołębica […]

15 Elul – Jesziwa Tomchei T’mimim

W niedzielę dnia 15 Elul w carskiej Rosji została założona uczelnia – „Jesziwa Tomchei Temimim Lubawicz” (1897) – studia Talmudyczne i Chassidut.    Jesziwa „Tomchei Temimim Lubawicz”, jako pierwsza zintegrowała i włączyła do programu nauczania „ujawnione” części Tory (Talmudu i […]

10 Elul

Noach wysyła Kruka „…I stało się po upływie czterdziestu dni, otworzył Noach okno arki, które był uczynił. I wypuścił kruka, a ten latał wciąż tam i napowrót, póki nie oschły wody na ziemi…” (Księga Tory, Bereszit, 8:6-7) Stało się to […]

8 Elul

Washington odpowiada na list Żydów z Newport (1790 rok) Pezwodniczący gminy żydowskiej w Newport w stanie Rhode Island wystotosował emocjonalny list do George’a Washingtona w imieniu społeczności żydowskiej, witając prezydenta z okazjji jego wizyty w Newport. W swoim liście wyraził […]

5 Elul – pierwsza Alia

Pierwsza chasydzka Alija (1777 r. n.e.) Pierwsza chasydzka alija (imigracja do Ziemi Świętej), grupa Żydów z Rosji, ktorej przywodzili Rabin Menachem Mendel z Witebska, Rabin Abraham z Kaliska i Rabin Jiisroel z Polocka, dotarła do Ziemi Świętej dnia 5 miesiąca […]

5 Elul – proroctwo Ezechiela

Ezechiel przewiduje upadek Jerozolimy (428 p.n.e.) Dnia 5 Elul prorok Ezechiel siedział w swoim domu w Babilonii, a starsi Judy siedzieli przed nim. Nagle „dotknęła go ręka B-ska” – doświadczył wizji, w której został przewieziony do Jerozolimy, ukazały się przed […]

Nazir i przysięga nazirejska.

Nazir i przysięga nazirejska. W parszy Naso (rozdział 6: 2-8) Tora mówi o Nazirach  Są to Żydzi (mężczyźni i kobiety), którzy z jakiegoś powodu przysięgają na pewien czas nie pić wina, nie ciąć włosów i nie dotykać zmarłych, by się […]

17 faktów o chasydach

17 faktów, które warto wiedzieć o chasydzkich Żydach 1. Ruch chasydzki to ruch społeczności żydowskiej pełen miłości, radości i pokory. Chasydzi należą do ruchu założonego przez Rabina Izraela Baala Szem Towa, który nauczał miłości, radości i pokory – zarówno w […]

6 Siwan – Darowanie Tory

Darowanie Tory (1313 r.p.n.e.) Dnia 6 Siwan roku 2448 od stworzenia świata (1313 p.n.e.), siedem tygodni po Wyjściu w Egiptu, B-g objawił się na górze Synaj. Cały lud Izraela (600 000 głów rodzin wraz rodzinami), a także dusze wszystkich przyszłych […]

28 Adar – Purim w Kairze

Purim w Kairze (1524) Ahmed Pasza był gubernatorem Egiptu pod rządami Selima II „Wspaniałego”, Sułtana Imperium Osmańskiego. Ahmed zamierzał odłączyć się od Imperium Osmańskiego i ogłosić się Sułtanem Egiptu. Poprosił swojego żydowskiego mincerza Abrahama de Castro o wybicie nowej egipskiej […]

25 Adar 2

Dzień śmierci Nabuchodonozora, Cesarza Babilońskiego. Zmarł 25 dnia miesiąca Adar w roku 3364 od stworzenia świata (397 r p.n.e.), 26 lat wcześniej podbił Jerozolimę i zniszczył Pierwszą Świątynię. (wg Ks. Jeremiasza, 52:31).

25 Adar – dzień urodzin Rebecin Chaji Muszki

25 Adar  jest dniem urodzin Rebbecin Chaji Muszki Schneerson (1901) Rebecin B”P Chaja Muszka Schneerson (1901-1988), żona Lubawiczer Rebbe, B”P Menachema M. Schneersona, urodziła się w Szabat, dnia 25 Adar, w Babinowiczach, mieścowości leżącej niedaleko rosyjskiego miasta Lubawicz, w roku […]

2 Adar (2)

Trzęsienie ziemi ratuje rzymskich Żydów przed przymusową konwersją (1430) Kościół i rząd Rzymu wydały wspólny dekret, który ustanawiał dzień  6 marca 1430 r (to była środa), dniem, w którym wszyscy Żydzi rzymscy musieli przejść na chrześciaństwo. Sprzeciwiającym się groziła kara […]

21 Adar – Purim Narbonne

21 Adar – dzień „Purim Narbonne” Zdarzyło się to w 1236 roku. Rybak-chrześcijanin obraźliwie zaczepił Żyda. Żyd nie pozostał dłużny. W walce z chrześcijaninem Żyd zadaje mu śmiertelny cios. Rozwścieczeni chrześcijanie z miasta Narbonne, Francja, wszczęli pogrom przeciwko społeczności żydowskiej […]

20 Adar 2 – Choni ha-M’agel (Choni Twórca Kręgu)

Zdarzyło się to dnia 20 Adar2 ok. 1 p.n.e, że zwrócili się do Choni Twórcy Kręgu (*): „Módl się, aby padał deszcz”, ponieważ przez cały miesiąc Adar nie było deszczu, ziemia wyschła. Powiedział wtedy do nich Choni: „Idźcie, zabierzcie swoje […]

Purim w pigułce

Święto Purim celebruje zbawienie narodu żydowskiego od spisku Hamana, który miał na celu „zniszczyć, zabić i unicestwić wszystkich Żydów, młodych i starych, niemowląt i kobiet w ciągu jednego dnia”. Wydarzenia Purim trwały kilka lat, a kulminacją były obchody zwycięstwa 14-15 […]

16 Adar

Dnia 16 Adar ok. 41 n.e. rozpoczęto przebudowę Ściany Świątyni Jerozolimskiej. Agryppa I, mianowany przez Cesarza Rzymskiego namiestnikiem Judei był bardzo pobożnym i dobrym dla swoich poddanych. Podczas jego panowania, nastąpił rozwój i polepszenie bytu narodu żydowskiego. Współcześni mu żydowscy […]

Cztery Parsze-Arba Parsziot

Wiosenną porą niedługo przed Świętem Purim następuje okres 'Specjalnych Szabatów’, który trwa aż do Święta Pesach. Nazywany jest okresem „Arba Parsziot” (Cztery Parsze). Każda nazwa kolejnego (ze specjalnych) Szabatów nawiązuje do określonego dodatkowego czytania Tory (poza podstawowym czytaniem Tory), ustanowionym […]

14 Adar 1 – Purim Kattan

W zwykłych (nie przestępnych) latach, w dniu 14 miesiąca Adar obchodzony jest Purim, Święto, które celebruje ocalenie narodu żydowskiego przed skutkami skazującego dekretu Hamana w roku 3405 od stworzenia świata (356 p.n.e.). Natomiast w roku przestępczym – w którym są […]

Rabin Jisroel Salanter

Wybitne postacie judaizmu: Rabin Jisroel ben Ze’ev Wolf Lipkin, znany również jako „Jisroel Salanter” lub „Israel Salanter” (ur. listopad 1809, Zagory, Litwa – zm. luty 1883, Königsberg), był założycielem ruchu ortodoksyjnego judaizmu „Mussar” . Rabin Jisroel był wybitnym talmudystą oraz […]

1 Adar – z historii biblijnej

Egipskie ciemności  (1313 BCE) – 9 plaga By ukarać Faraona i Egipcjan za odmowę wypuszczenia Izraelitów z niewoli – Haszem zesłał gęstą ciemność okrywającą ziemię egipską, aby „nikt nie widział swego bliźniego i nikt nie mógł się ruszyć z jego […]

17 Szwat

Purim w Saragossie. To się zdarzyło w roku 1440, pięćdziesiąt dwa lata przed wygnaniem Żydów z Hiszpanii. W mieście Saragossa nakazano Żydom stawić się na publicznym przyjęciu ku czci Króla z wszystkimi oryginalnymi zwojami Tory, które były w posiadaniu społeczności […]

9 Szwat

„Zwoje Tory Mesiasza” zakończone (1970) Napisanie „Sefer Tora na powitanie Mesiasza”, zainicjowane na polecenie Szóstego Lubawiczer Rebbe, Rabina Josefa Jcchaka Schneersohna w 1942 r., zostało zakończone 28 lat później na specjalnym spotkaniu zwołanym przez Lubawiczer Rebbe w piątek po południu […]

7 Szewat

Rocznica śmierci Rabina Dowida Biedermana z Lelowa. Chasydzki mistrz Rabin Dowid Biederman z Lelowa (1746-1814) był uczniem „Widzącego z Lublina”. Rabin Dowid był znany ze swego niezwykłego 'ahawat Jisrael’. O nim mówiono, że nie jest w stanie dostrzec mankamenty, błędy […]

29 Tewet

Rocznica odejścia Rabina Jicchaka Kaduri (2006) – znanego w ostatnich latach jako „najstarszy z kabbalistów” w Ziemi Świętej. Rabin Jicchak urodził się w Bagdadzie, w Iraku w 1898 roku. W młodości studiował u wielkiego „Ben Isz Chai” (Rabin Josef Chaim z […]

Wykład Rabina – 17.12.2018 – parsze Tory Mikec, Wajigasz… i in.

„Lepszy jest jeden dobry uczynek, niż tysiąc westchnień.” Wykład Rabina Szaloma Dow Ber Stamblera, Chabad Lubawicz Polska w Synagodze Łódzkiej. Omawiany jest temat stosunków pomiędzy braćmi – parsze Tory Mikec, Wajigasz… i in. „W judaizmie jest zabroniony rewanż…” http://

9 Tewet

 9 Tewet – dzień odejścia z tego świata Ezdrasza kapłana żydowskiego, który poprowadził powrotne przejście narodu żydowskiego do Ziemi Izraela po wygnaniu babilońskim (423-353 p.n.e.). Ezdrasz nadzorował budowę Drugiej Świątyni, kanonizował 24 księgi Pisma Świętego, był przewodniczącym „Wielkiego Zgromadzenia”, uchwalił szereg […]

Akeda Jicchak – Kluczowa próba (do parszy Tory „Wajera”)

AKEDA – Poświęcenie Izaaka W rozdziale Tory Lech Lecha czytamy o tym, jak Abraham otrzymał rozkaz od B-ga: „Wyjdź z ziemi twojej, z ojczyzny twojej i z domu ojca twojego – do ziemi, którą ci wskażę…”. B-g rozkazał mu opuścić […]

Wajece

Parsza Wajece – Bereszit – בראשית (Księga Rodzaju) 28:10 – 32:3 Wajece lub Wajecei – w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza „i wyruszył”, jest to pierwszy wyraz w niniejszej parszy. Parsza Wajece jest 7-ą w cotygodniowym czytaniu Tory w cyklu […]

Rebbe i Rabin

Rebbe i Rabin Po przejściu na emeryturę ze służby wojskowej w 1968 roku, Jichhak Rabin, początkujący w polityce, w wieku czterdziestu lat, został mianowany ambasadorem Izraela w Stanach Zjednoczonych. Rabin pochodził z nie religijnej rodziny. Jego pierwsze spotkanie z Chabadem […]

Kolel Tora – 22.10.2018

O odpowiedzialności też o własności – ciąg dalszy tematu. Opinie, interpretacje mędrców Tory m.in. szkół Hillela i Szamaja, Rabi Akiwy. W nagraniu omawiany traktat Talmudu Bava Mecyja, m.in. najemca-wynajmujący, przysięga – ciąg dalszy tematu. Ciąg dalszy tematu powierzenia rzeczy. Kolel […]

Rabin Aszer ben Jechiela

Rabin Rosz. Życie i wpływ Rabina Aszera ben Jechiela, znanego pod akronimem „Rosz”, obejmuje dwie wielkie sfery żydowskiej diaspory swoich czasów: społeczności aszkenazyjskiej (francusko-niemieckiej) i sefardyjskiej (hiszpańsko-śródziemnomorskiej). Urodzony około 1250 r. n.e. w zachodnich Niemczech, Rabin Aszer studiował nauki talmudyczne, […]

Kolel Tora – 16.10.2018

Pożyczkobiorca ma większą odpowiedzialność….. Różne interpretacje mędrców twierdzeń Miszny. Talmud o odpowiedzialności – ciąg dalszy tematu. W nagraniu omawiany traktat Talmudu Bava Mecyja, m.in. najemca-wynajmujący, przysięga – ciąg dalszy tematu. Ciąg dalszy tematu powierzenia rzeczy. Kolel lub kollel (hebrajski: כולל) […]

Bat Micwa – co to jest?

Bat micwa w tłumaczeniu z języka hebrajskiego  to „córka przykazania”.  Gdy Żydowska dziewczynka kończy 12 lat, przyjmuje wszystkie prawa i obowiązki dorosłej osoby, łącznie z przykazaniami Tory. Od tego dnia zajmuje pełnoprawne miejsce w społeczności żydowskiej dojrzłej młodej kobiety. Ten kamień […]

5 Tiszrei – data śmierci Rabbi Akiwy

Dnia 5 Tiszrei 134 roku n.e. zginął śmiercią męczeńską  Rabbi Akiwa.  Wielki mędrzec talmudyczny. Rabbi Akiwa został pojmany przez Rzymian i dnia 5 miesiąca Tiszrei roku 3894 od stworzenia świata (134 CE) odbyła się publiczna egzekucja w mieście Cesaria.  O […]

Masei

Masei – Bamidbar (Księga Liczb) – rozdziały 33:1 – 36:13 Masei, Mas’ei – w tłumaczeniu z jęz. hebr. :“wyprawa, przemarsz”  – 43 rozdział w cyklu rocznym czytania Tory I ostatnia w Księdze Bamidbar. Tekst paszy Masei składa się z ponad […]

Matot

Parsza Matot – Bamidbar (Księga Liczb) – 30:2-32:42 Matot – w tłumaczeniu z języka hebrajskiego – plemiona, rody – jest to 42-ga parsza w rocznym cyklu czytania Tory, 9-ta w Księdze Bemidbar. Tekst parszy Matot zawiera 1,484 hebrajskich słów, 112 […]

9 Elul

Odrodzenie społeczności żydowskiej Jerozolimy – 1267 Nachmanides (Rabbi Moshe ben Nachman 1194-1270) – sefradyjski rabin, filozof, kabbalista, komentator Tory – przybył do Jerozolimy, po przymusowej ucieczce z ojczystej Hiszpanii. Tam w Jerozolimie rozpoczął aktywną działalność na rzecz odrodzenia życia żydowskiego, […]

2 Elul – Szulchan Aruch ukończony (Orech Chaim) (1555)

„Szulchan Aruch” (hebr שֻׁלְחָן עָרוּךְ, litery „stół”; Ez. 23:41 ….) – Kodeks przepisów do stosowania w praktyce życia codziennego Prawa Ustnego, sporządzony w XVI wieku przez Josefa Karo, który podsumował prace nad kodyfikacją autorytetów w dziedzinie Halachy trwające przez kilka […]

7 Aw

Pierwsza Świątynia Jerozolimska – 7 Aw 424 roku p.n.e. – początek inwazji. Po prawie miesiącu zaciętych walk w Jerozolimie, których początek przepadł na dzień 9 Tamuz, armia króla Nabuchodonozora z Babilonii zbliżyła się bezpośrednio do Świątyni. Żołnierze wkroczyły do wnętrza […]

4 Adar – Rabin Leib Sarah

    Dzień 4 miesiąca Adar jest dniem jorcait (rocznica śmierci)  Rabina Lejb’a Sarah (1730 – 1791). Był uczeniem Rabina Izraela Baal Szem Tow’a – założyciela chsydyzmu. Rabin Lejb Sarach był jednym z „ukrytym cadyków”, całe swoje dorosłe życie spędził […]

Wypędzenie 'złego ducha’

W 1921 roku, podczas swojej pierwszej wizyty w Izraelu, trzydziestoletni Rabin Israel Abuhatsira („Baba Sali”) * odwiedził miasto Cfat. Po zanurzeniu się w mykwie i modlitwie przy grobie HaAri (Isaac Luria), wraz ze swoim asystentem udał się do tamtejszej sefardyjskiej […]

Kedoszim

Parsza Kedoszim – Wajikra (Księga Kapłańska) – 19:1 – 20:27. Kedoszim lub Kdoszim – w tłumaczeniu z języka hebrajskiego oznacza „święte nakazy/świętości)” – jest to 14 i pierwszy charakterystyczny wyraz w tej paraszy. Parsza jest siódmym rozdziałem czytania w księdze Wajikra i 30-y tygodniowy rozdział […]

Acharei

Parsza Acharei – Księga Wajikra (Księga Kapłańska) – 16:1-18:30 Acharei lub Achrei Mot- אַחֲרֵי– w tłumaczeniu z hebrajskiego oznacza „po śmierci” lub „po”, jest to 5 słowo i pierwszy charakterystyczny wyraz, w tej paraszy. Parsza jest szóstym rozdziałem czytania w księdze […]

Żydowskie Prawo i Tradycja

PIERWSZE ODCZYTY MEGILLAH RESTHER Według Tradycji i Prawa Żydowskiego dzień  11 Adar, jest dniem rozpoczęcia wcześniejszego przedpurimowego czytania Księgi „Megillah Esther”. W czasach talmudycznych była to specjalne od prawa religijnego dla Żydów mieszkających w małych miasteczkach, oddalonych wsiach, aby zdążyli […]

Bereszit

Parsza Bereszit – KsięgaBereszit – בראשית (Księga Rodzaju), 1:1 – 6:8 Bereszit – w tłumaczeniu z języka hebrajskiego oznacza „na początku”, jest to pierwszy wyraz tejparszy, która stanowi pierwszy rozdział tygodniowego czytania Tory w cyklu rocznym.  Parsza składa się z […]

Tiszrej

Tiszrej  – jest pierwszym miesiącem (cywilnego) kalendarza żydowskiego przypadającym zwykle na wrzesień-październik kalendarza gregoriańskiego. W kalendarzu religijnym miesiąc ten wypada jako siódmy. Tiszrej liczy 30 dni. Pierwszych dziesięć dni miesiąca Tiszrej jest okresem Dziesięciu Dni Pokuty. Punktem kulminacyjnym tego okresu […]

Haazinu (Haazinu)

Hazinu – Księga Dwarim (Ks. Powtórzonego Prawa) – 32:1 – 52. Hazinu też Ha’azinu ( w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego – „słuchajcie”) jest to pierwszy wyraz w tekście parszy. Parsza Ha’Azinu jest 53-ą częścią czytania Tory w cyklu rocznym, dziesiątą […]

Wajelech

Wajelech – Księga Dwarim (Ks. Powtórzonego Prawa) – 31:1 – 31:30 Wajelech — w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego oznacza „i poszedł”, jest to pierwszy wyraz w treści tej Parszy. Parsza stanowi 52-gi odcinek cotygodniowego czytania Tory w cyklu rocznym i […]

Nicawim

Nicawim – Księga Dwarim (Księga Powtórzonego Prawa) – 29:9 – 30:20 Nicawim lub wymawia się też Nitsavim, Nitzabim, Netzavim, Nesabim – נִצָּבִים — w tłumaczeniu z języka Hebrajskiego “stojący” – drugie słowo, ale pierwszy wyraz charakterystyczny w treści Parsy. Parsza […]

Ki Tece

Parsza Ki Tece – Księga Dwarim – (דברים) – Księga Powtórzonego Prawa, 21:10 – 25:19 Ki Tece (wymawia się również jak Ki Teitzei, Ki Tetzei, Ki Tetse, Ki Thetze, Ki Tese, Ki Tetzey, lub Ki Seitzei) — w tłumaczeniu z […]

Elul

Elul – czas rozachunku Ostatni  miesiąc roku – miesiąc ELUL.     Miesiąc ten zwiastuje nadejście Rosz HaSzana – Nowego Roku. Zbliża się koniec żydowskiego roku kalendarzowego. Chociaż jesteśmy wciąż w sezonie letnich wakacji, lecz w judaizmie, czas ma inny wymiar […]

Dwarim

Parsza Dwarim – Księga Dwarim (Księga Powtórzonego Prawa) – rozdz. 1:1 – 3:22 Dwarim (lub też Debarim) — w tłumaczeniu z jęz Hebrajskiego : “rzeczy, sprawy, słowa” . Jest to 44-ta parsza w rocznym cyklu czytania Tory i zarazem pierwsza Parsza […]

Matot-Masei

Matot-Masei – Księga Bamidbar (Księga Liczb), 30:2–36:13  Dlaczego w niektórych tygodniach w ciągu roku czytane są dwie parsze, czyli dwa rozdziały Tory? Hebrajski kalendarz księżycowo-słoneczny zawiera do 55 tygodni. Dokładna liczba waha się w granicach 50 tygodni w latach zwykłych, ale w latach […]

Szlach

Parsza Szlach – Księga Bamidbar (Księga Liczb) 13:1 – 15:41 Szlach –można spotkać też takie brzmienia nazwy tej parszy: Szelach, Sz’lah lub Szlach Lecha ( w tłumaczeniu z języka hebrajskiego oznacza „wyślij”, “wyślij sobie”). Jest to 37 cotygodniowe czytanie rozdziału Tory […]

Naso

Parsza Naso – Księga Bamidbar – Księga Liczb, rozdziały 4:21 – 7:89 Naso (נָשֹׂא – w tłumaczeniu z języka hebrajskiego oznacza „podnoszenie się”) – jest 35 tygodniową częścią cyklu rocznego czytania Tory, a drugą częścią w Księdze Bamidbar. Tekst Parszy […]

Bamidbar

Parsza Bamidbar – Bamidbar (Księga Liczb) – 1:1 – 4:20 Bamidbar lub Bemidbar (בְּמִדְבַּר) w tłumaczeniu z języka hebrajskiego oznacza “na pustyni”- piąty, ale pierwszy charakterystyczny  wyraz w pierwszym zdaniu Parszy. Jest to początek czwartej Księgi Humasz’a – Pięcioksięgu Mojżesza o […]